Çıvgın

Çıvgın, Avrupa'nın büyük bölümünden Anadolu ve Kafkasya üzerinden Rusya ve Sibirya'nın doğusuna kadar uzanan geniş bir coğrafyada yayılış gösterir. Kuzey Afrika ile Batı Asya'nın bazı kesimlerinde de üreyen popülasyonları bulunur. Kuzey ve doğudaki kuşların çoğu göçmendir; sonbaharda Güney Avrupa, Akdeniz havzası, Kuzey Afrika ve daha güneye yönelirken, ılıman bölgelerdeki bazı popülasyonlar yerleşik veya kısa mesafeli göçmendir. İlkbaharda üreme alanlarına erken dönen ötücülerden biridir ve uygun ağaçlık alanlarda sesi henüz yapraklar tam açılmadan duyulabilir. Türkiye hem üreme, hem göç hem de kışlama alanıdır. Özellikle batı, kuzey ve güney kesimlerde yılın farklı dönemlerinde düzenli görülür; göç sırasında ülkenin çok daha geniş bölümünde karşılaşılabilir. Sonbaharda kuzeyden gelen bireylerle sayısı artar ve uygun kıyı bölgeleri ile alçak rakımlı sulak alan çevrelerinde kışlayan kuşlar bulunur.

Çıvgın küçük, ince gagalı, sade renkli ve sürekli hareket halinde olan bir yaprak ötleğenidir. Üst tarafı zeytin-kahverengi ile mat yeşilimsi kahverengi, alt tarafı kirli beyaz veya soluk sarımsıdır. Göğüs ve böğürlerde hafif sarımsı ya da bej tonlar görülebilir. Gözün üzerinde kısa ve çok belirgin olmayan açık renkli bir kaş çizgisi, göz boyunca ise daha koyu bir hat bulunur. Gaga ince ve sivri, bacaklar çoğunlukla koyu kahverengi veya siyahımsıdır. Erkek ve dişi tüy rengi bakımından birbirine çok benzer. Genç bireyler genellikle daha sıcak ve sarımsı tonlar gösterebilir. Söğütbülbülü ile çok kolay karıştırılır; Çıvgın genellikle daha mat renkli, daha kısa kanatlı, koyu bacaklı ve silik yüz desenlidir. Bununla birlikte yalnız tüy rengi ve bacak rengine dayanarak teşhis her zaman güvenilir değildir. En kesin arazi ipucu, düzenli biçimde tekrarlanan iki heceli karakteristik ötüşüdür. Beslenirken kuyruğunu sık sık aşağı doğru hareket ettirmesi de yararlı bir davranışsal ipucudur. Dallar arasında çevik biçimde ilerler, kısa uçuşlarla bir daldan diğerine geçer ve zaman zaman havadaki böcekleri yakalamak için kısa hamleler yapar.

Çıvgın, ağaç ve çalı katmanlarının birlikte bulunduğu çok çeşitli habitatlardan yararlanabilir. Yaprak döken ve karışık ormanlar, orman açıklıkları, genç koruluklar, çalılıklar, dere ve nehir kenarındaki ağaçlık kuşaklar başlıca üreme alanlarıdır. Yoğun ve karanlık orman içlerinden çok, ışığın zemine ulaşabildiği ve zengin bir alt bitki örtüsünün geliştiği alanları tercih eder. Parklar, büyük bahçeler, mezarlıklar, meyve bahçeleri ve ağaçlıklı kırsal yerleşimler de uygun yaşam alanı sağlayabilir. Göç ve kış döneminde habitat seçimi genişler; sazlık kenarları, sulak alan çevresindeki çalılıklar ve kıyı bitki örtüsü böcek bakımından zengin oldukları için özellikle önem kazanabilir. Yuva, kuşun çoğunlukla ağaçlarda beslenmesine karşılık yere çok yakın bir noktaya yapılır. Dişi kuru ot, yaprak, yosun ve diğer bitkisel malzemelerden yan girişli, kapalı ve kubbemsi bir yuva kurar; iç kısmını daha ince malzemeler ve tüylerle döşer. Yuva sık otlar, böğürtlenler veya alçak çalıların arasında iyi gizlenir. Erkek üreme alanını ötüşüyle savunurken yuva yapımı ve kuluçkanın temel sorumluluğunu dişi üstlenir.

Çıvgının beslenmesi esas olarak küçük böcekler ve diğer omurgasızlardan oluşur. Sinekler, küçük tatarcıklar, yaprak bitleri, böcek larvaları, tırtıllar ve örümcekler başlıca besinleridir. Avını çoğunlukla yaprakların, ince dalların ve tomurcukların üzerinden tek tek toplar; farklı bitki katmanlarını sürekli hareket ederek araştırır. Zaman zaman bir daldan kısa süreli havalanarak uçan böcekleri yakalar ve yeniden bitki örtüsüne döner. Sulak alanlarda kışlayan bireyler, su çevresinde yoğunlaşan küçük uçucu böceklerden önemli ölçüde yararlanabilir. Yaz sonu ve sonbaharda böceklerin yanında az miktarda küçük meyveler ve diğer bitkisel besinler de tüketilebilir. Yavruların beslenmesinde ise yumuşak gövdeli böcekler ve larvalar ağırlıktadır.