Dağ Mukallidi

Dağ Mukallidi, Doğu Akdeniz ile Güneybatı Asya'nın sıcak ve kurak bölgelerine özgü bir türdür. Üreme alanı Türkiye'nin güney ve doğusundan Suriye, Lübnan, İsrail, Ürdün, Irak ve İran üzerinden Afganistan ve Pakistan'ın batısına kadar uzanır. Göçmendir; üreme sonrasında güneye hareket ederek kışı ağırlıklı olarak Doğu Afrika ve Arap Yarımadası çevresinde geçirir. Türkiye, türün yayılışının kuzeybatı sınırındaki önemli üreme alanlarından biridir. Ülkemizde özellikle İç Anadolu'nun güney ve doğusu, Akdeniz'in iç kesimleri, Güneydoğu Anadolu ve Doğu Anadolu'nun sıcak, kurak ve taşlık bölgelerinde yerel olarak görülür. İlkbaharda üreme alanlarına döner, yaz sonunda ve sonbahar başında güneye çekilir. Dağılımı uygun habitatların varlığına bağlı olarak parçalıdır.

İri yapılı, uzun gagalı, uzun kanatlı ve belirgin biçimde uzun kuyruklu bir mukallittir. Genel rengi gösterişsizdir; üst taraf gri-kahverengi veya soluk zeytinimsi-gri, alt taraf kirli beyaz ile açık krem tonlarındadır. Baş nispeten uzun ve yassı görünür; gözün önünden geçen hafif koyu çizgi ile göz üzerinde belli belirsiz açık kaş çizgisi yüz ifadesini belirler. Gaga güçlü, uzun ve sivri, alt gaganın tabanı daha açık renklidir. Erkek ve dişi görünüş bakımından birbirine çok benzer. En dikkat çekici özelliklerinden biri kuyruğudur. Kuş tünerken veya çalılar arasında hareket ederken uzun kuyruğunu sık sık aşağı-yukarı ve yanlara doğru sallayabilir; bu hareket arazi teşhisinde oldukça değerlidir. Kuyruğun dış teleklerindeki açık kenarlar uçuşta veya kuyruk açıldığında fark edilebilir. Zeytin Mukallidi ve benzeri soluk renkli ötleğenlerle karıştırılabilir; Dağ Mukallidi daha iri ve uzun kuyruklu görünür, gagası daha güçlüdür ve karakteristik kuyruk hareketleri daha belirgindir. Genellikle çalı veya küçük ağaçların dış dallarına çıkarak öter ve çevresini gözler.

Dağ Mukallidi sıcak, kurak, taşlık ve seyrek ağaç veya çalı örtüsünün bulunduğu açık habitatlarla güçlü biçimde ilişkilidir. Kayalık yamaçlar, kuru vadiler, taşlık bozkırlar, maki benzeri seyrek çalılıklar, kuru dere yatakları, bademlikler, seyrek meyve bahçeleri ve açık meşe toplulukları başlıca yaşam alanlarıdır. Tamamen çıplak araziden çok, avlanabileceği açık alanlarla saklanabileceği ve yuva kurabileceği çalıların bir arada bulunduğu mozaik peyzajları tercih eder. Özellikle güneş alan kuru yamaçlar, vadi kenarları ve dağ eteklerindeki seyrek çalılı alanlarda görülebilir. Yoğun ve kapalı ormanlardan kaçınır. Üreme döneminde erkekler belirgin tüneklerden ötüp bölge savunur. Yuva genellikle sık bir çalının veya küçük ağacın dalları arasına yerleştirilir ve dışarıdan iyi gizlenir. Kuru otlar, ince saplar, bitki lifleri ve benzeri malzemeler kullanılarak fincan biçiminde yapılır; iç kısmı daha ince ve yumuşak materyalle döşenir. Kuluçka ve yavru bakımında eşler görev alır. Aşırı otlatma, çalıların tamamen temizlenmesi ve açık taşlıkların yoğun tarıma dönüştürülmesi yerel yaşam alanlarını azaltabilir.

Beslenmesinin temelini böcekler ve diğer küçük omurgasızlar oluşturur. Kınkanatlılar, çekirgeler, sinekler, kelebek ve güveler ile bunların larvaları, karıncalar, arılar, yaban arıları ve örümcekler tükettiği avlar arasındadır. Üreme döneminde böceklerin önemi daha da artar; yavrulara çoğunlukla yumuşak gövdeli ve protein bakımından zengin omurgasızlar taşınır. Dağ Mukallidi besin ararken çalıların içini ve dış dallarını sistemli biçimde araştırır, yaprak ve ince dalların üzerindeki avları gagasıyla toplar. Açık bir tünekten fark ettiği böceğe kısa bir uçuşla saldırabilir ve uçan böcekleri havada yakalayabilir. Zaman zaman yere veya taşların arasına inerek de beslenir. Uzun ve güçlü gagası, bitki örtüsündeki nispeten iri avları yakalamasına yardımcı olur. Yaz sonuna doğru küçük yabani meyveler de beslenmeye katılabilir. Beslenme davranışı sırasında oldukça hareketlidir; bir çalıdan diğerine geçerken kuyruğunu düzenli biçimde sallaması çoğu zaman kuşun fark edilmesini kolaylaştırır.