Erguvani Balıkçıl

Erguvani Balıkçıl, Güney ve Orta Avrupa’dan Afrika’ya, Anadolu ve Orta Doğu üzerinden Orta ve Güney Asya’ya kadar uzanan geniş fakat sulak alanlara bağlı bir dağılıma sahiptir. Avrupa ve Batı Asya’da üreyen popülasyonların büyük bölümü göçmendir ve kışı çoğunlukla Sahra Altı Afrika’da geçirir. Türkiye’de yaygın olmayan bir yaz göçmeni ve geçit kuşudur; uygun büyük sulak alanlarda yerel olarak ürer. Marmara, Ege, Akdeniz, İç Anadolu ve özellikle büyük deltalar ile sazlık göl sistemlerinde görülür. İlk bireyler çoğunlukla mart sonu ve nisan ayında Türkiye’ye ulaşır; üreme döneminin ardından ağustos ayından itibaren güneye hareket başlar ve göç eylül-ekim döneminde yoğunlaşır. İlkbahar ve sonbahar geçişlerinde üreme alanları dışında kalan sulak alanlarda da görülebilir. Göçünü çoğunlukla gece gerçekleştirir ve uzun mesafeleri aşabilir. Üreme döneminde genellikle tek başına beslenmesine rağmen uygun sazlıklarda gevşek koloniler oluşturabilir. Sulak alanların su düzeyi ve sazlıkların durumu, bir bölgede bulunması ve üreme başarısı üzerinde önemli rol oynar.

Yaklaşık 70–90 cm uzunluğunda, 120–150 cm kanat açıklığında ve çoğunlukla 500–1400 gram ağırlığında, ince ve uzun yapılı büyük bir balıkçıldır. Gri Balıkçıldan biraz daha küçük, daha narin ve belirgin biçimde koyu renklidir. Erişkinin baş ve boynu kızıl-kahverengi tonlardadır; boynun önünde uzunlamasına siyah çizgiler bulunur. Başın üstü ve uzun süs tüyleri siyahtır. Omuz ve sırt bölgesi koyu gri, kanatlar gri ile kahverengi tonlarının karışımıdır. Uzun ve sivri gagası sarımsı, üreme döneminde daha parlak; bacakları uzun ve sarımsı-kahverengidir. Erkek ve dişi genel görünüş bakımından benzerdir. Genç bireyler daha açık, sarımsı-kahverengi tonlarda ve erişkinlere göre daha az kontrastlıdır. Uçuş sırasında diğer büyük balıkçıllar gibi boynunu S biçiminde geriye toplar, uzun bacaklarını kuyruğun gerisine uzatır. Kanat vuruşları ağır ve düzenlidir. Sazlık içinde yürürken uzun boynu ve ince gövdesi sayesinde bitkilerin arasına kolayca karışır. Tehlike karşısında boynunu yukarı uzatarak hareketsiz kalması, sazların dikey çizgileri arasında fark edilmesini zorlaştırabilir.

Erguvani Balıkçıl geniş ve yoğun sazlıkların bulunduğu sığ tatlı su alanlarına güçlü biçimde bağlıdır. Göller, deltalar, lagünler, bataklıklar, taşkın ovaları, sazlarla çevrili nehir ve kanallar ile yavaş akan sulak alanlar başlıca habitatlarıdır. Gri Balıkçılın aksine açık kıyılardan çok yoğun sazlıkların içinde ve kenarlarında yaşamayı tercih eder. Beslenme için sazlıklarla açık sığ su yüzeylerinin mozaik oluşturduğu alanlar özellikle uygundur. Yuvasını çoğunlukla su içindeki sık sazların arasına, bazen de çalı veya alçak ağaçlara yapar. Tek çiftler halinde üreyebildiği gibi küçük ve gevşek koloniler de oluşturabilir; bazı alanlarda diğer balıkçıl türleriyle aynı koloniyi paylaşır. Yuva saz sapları ve ince dallardan yapılan geniş bir platformdur. Genellikle 4–5 yumurta bırakır; kuluçka yaklaşık 25–30 gün sürer ve yavruların bakımına her iki ebeveyn katılır. Su seviyesindeki ani düşüşler, sazlıkların kesilmesi veya yakılması ve yoğun insan rahatsızlığı uygun üreme alanlarının terk edilmesine neden olabilir.

Beslenmesinin önemli bölümünü balıklar oluşturmakla birlikte kurbağalar, iribaşlar, sucul böcekler, böcek larvaları, kabuklular, küçük sürüngenler, küçük memeliler ve zaman zaman genç kuşlar gibi çok çeşitli hayvansal besinleri tüketebilir. Genellikle sığ sularda ve yoğun sazlıkların kenarında tek başına avlanır. Uzun bacaklarıyla su içinde yavaş ve dikkatli biçimde ilerler, boynunu hafifçe geri çekerek hareketsiz bekler ve yaklaşan avını uzun sivri gagasının ani ileri hareketiyle yakalar. Sazların arasındaki küçük açıklıkları ve kanalları kullanarak görünmeden avına yaklaşabilir. Sabah erken ve akşam saatlerinde daha aktif olmakla birlikte yavru beslediği dönemde gün boyunca avlanabilir. Avın türü ve büyüklüğü bulunduğu sulak alanın özelliklerine ve mevsime göre değişir. Balıkların azaldığı veya su seviyesinin düştüğü dönemlerde kurbağa, böcek ve karasal küçük omurgalılardan daha fazla yararlanabilir. Üreme döneminde yakalanan avlar yuvaya taşınır ve yavrular ebeveynlerin kursaktan geri çıkardığı besinlerle büyütülür.