Kadife ördek

Kadife Ördek, kuzey Avrupa ile kuzeybatı Asya'nın göl ve sulak alanlarında üreyen, yılın geri kalanını büyük ölçüde denizlerde geçiren göçmen bir deniz ördeğidir. Başlıca üreme alanları İskandinavya, Finlandiya ve Rusya'nın kuzeybatısından doğuya uzanan boreal kuşakta bulunur. Üreme sonrasında kuşlar kıyılara yönelir; Baltık Denizi, Kuzey Denizi, Atlantik kıyıları, Karadeniz ve Hazar çevresi önemli göç, tüy değiştirme ve kışlama bölgeleridir. Türkiye'de esas olarak kış ziyaretçisi ve geçiş kuşudur; düzenli üreyen bir tür değildir. Karadeniz kıyıları başta olmak üzere Marmara ve uygun deniz kıyılarında, daha seyrek olarak büyük iç sularda görülebilir. Geçmişte Anadolu ve Kafkasya çevresindeki bazı yüksek göllerde üreme varlığı bilinse de bölgesel üreme popülasyonları çok büyük gerileme göstermiştir. Türkiye'deki gözlemler bu nedenle ağırlıklı olarak kuzeydeki üreme alanlarından gelen kışlayan veya göç eden bireylerle ilgilidir.

Kadife Ördek iri, güçlü gövdeli, kalın boyunlu ve geniş gagalı, koyu renkli bir dalıcı ördektir. Erişkin erkek neredeyse bütünüyle kadifemsi siyah görünür. Gözün hemen altında bulunan küçük beyaz hilal biçimli leke ve kanattaki geniş beyaz ayna en karakteristik özellikleridir. Gaga sarı-turuncu tonlar taşır ve tabanındaki koyu şişkin yapı profilden belirginleşir. Göz açık renklidir. Dişi koyu kahverengidir; başın yanlarında, özellikle gaga tabanı ve kulak örtüleri çevresinde iki daha açık leke görülebilir. Bu lekelerin belirginliği bireye ve yaşa göre değişir. Gençler dişiye benzer fakat genel olarak daha soluk kahverengidir. Her iki cinsiyette de kanattaki geniş beyaz alan uçuş sırasında çok belirgindir ve Kara Ördekten ayrılmasında en kullanışlı özelliklerden biridir. Gövdesi Kara Ördeğe göre daha ağır ve güçlü görünür. Suda genellikle gövdesi alçakta durur; kalın boynu ve iri başı belirgin bir siluet oluşturur. Uçuşta hızlı ve güçlü kanat vuruşları yapar, beyaz kanat aynası koyu gövdeyle keskin kontrast oluşturur. Deniz üzerinde uzaktan teşhiste beyaz kanat lekesinin görülmesi özellikle değerlidir.

Kadife Ördek yılın farklı dönemlerinde belirgin biçimde farklı habitatlar kullanır. Üreme döneminde kuzey kuşağındaki tatlı su gölleri, orman ve tundra göletleri, sazlık veya çalılık kıyılara sahip sakin sular ile adacıkların bulunduğu sulak alanları tercih eder. Yuva suya yakın karada, yoğun otların, çalıların veya başka bitki örtüsünün altında iyi gizlenmiş bir çukur içine yapılır. Dişi yuvayı bitkisel malzemelerle hazırlar ve kendi tüyleriyle döşer. Yavrular yumurtadan çıktıktan kısa süre sonra suya geçer ve dişiyi izleyerek beslenmeye başlar. Üreme dönemi sona erdiğinde tür büyük ölçüde denizel bir yaşam biçimine geçer. Kıyıya yakın sığ denizler, geniş koylar, körfezler, haliçler ve yumuşakça bakımından zengin kıyı şeritleri önemli kışlama alanlarıdır. Uygun beslenme bölgelerinde açık denizde kıyıdan oldukça uzakta da bulunabilir. Kışlama alanlarının kalitesi dipte yaşayan omurgasızların bolluğuna ve insan rahatsızlığının düşük olmasına bağlıdır. Balıkçılık ağlarına takılma, deniz kirliliği, kıyısal yapılaşma, denizel beslenme alanlarının bozulması ve üreme göllerindeki rahatsızlık tür için önemli baskılar oluşturabilir.

Kadife Ördek güçlü bir dalıcıdır ve besinini çoğunlukla su altında arar. Kışın denizlerde midye ve diğer çift kabuklu yumuşakçalar, salyangozlar, kabuklular ve çeşitli dip omurgasızları diyetin temelini oluşturur. Dalarak deniz tabanına ulaşır, avını güçlü gagasıyla toplar ve sert kabuklu besinleri güçlü yapısıyla işler. Üreme alanlarındaki tatlı sularda sucul böcekler ve larvaları, küçük kabuklular, yumuşakçalar ve zaman zaman küçük balıklardan yararlanır. Yavruların ilk dönemlerinde küçük sucul omurgasızlar özellikle önemlidir. Beslenme sırasında sürüler aynı bölgede art arda dalabilir; av yoğunluğu yüksek kıyısal alanlarda çok sayıda birey bir araya gelebilir.