Kaya Kırlangıcı

** Kaya Kırlangıcı, Güney Avrupa'dan Kuzey Afrika ve Türkiye üzerinden Orta Asya'ya kadar uzanan dağlık kuşakta geniş fakat parçalı bir dağılışa sahiptir. Avrupa'da İber Yarımadası, Alpler, İtalya, Balkanlar ve Akdeniz çevresindeki kayalık bölgelerde ürer. Kuzey Afrika'nın dağlık kesimlerinden Kafkasya, İran, Afganistan ve Himalayalar yönüne kadar yayılışı devam eder. Sıcak bölgelerdeki popülasyonların bir bölümü yerleşikken yüksek dağlarda ve kuzeyde üreyen kuşlar kışın daha alçak ve ılıman bölgelere iner. Uzun mesafeli göçten çok bölgesel ve yükseltiye bağlı hareketler gösterir. Türkiye'de yaygın fakat uygun kayalık habitatlara bağlı bir türdür. Dağlık bölgelerde, derin vadilerde, kanyonlarda ve sarp kaya yüzeylerinin bulunduğu alanlarda görülür. Kışın bazı bireyler daha alçak vadilere, kıyılara ve yerleşim çevrelerine çekilir. Üreme dönemi dışında sürüler oluşturabilir ve uygun kayalıkların çevresinde toplu halde görülebilir. **

** Kaya Kırlangıcı sağlam gövdeli, sivri kanatlı ve hafif çatallı kısa kuyruğa sahip bir kırlangıçtır. Genel görünümü sade kahverengidir. Üst taraflar gri-kahverengi, alt taraflar daha açık kahverengi veya kirli krem tonlarındadır; boğazda ince koyu çizgiler görülebilir. Diğer birçok kırlangıçtaki parlak mavi, kızıl veya geniş beyaz alanlardan yoksundur. En önemli tanı özelliklerinden biri kuyruk teleklerinin iç kısımlarındaki küçük beyaz lekelerdir. Kuyruk açıldığında, özellikle dönüşlerde bu beyaz noktalar belirginleşir. Kanat altları gövdeye göre daha koyu görünür. Erkek ve dişi birbirine benzer. Genç bireylerin tüy kenarları daha açık olduğundan üst taraflarında hafif pullu bir görünüm oluşabilir. Uçuşu güçlü, akıcı ve çeviktir; kaya duvarlarını yakından izleyerek süzülür, ardından hızlı dönüşlerle böcekleri yakalar. Kırlangıca göre daha iri ve kahverengi, Kızıl Kırlangıca göre daha sade renklidir ve uzun kuyruk uzantıları bulunmaz. Kayalık yamaçlarda yaptığı süzülmeler ve kuyruğundaki beyaz lekeler arazide tanınmasını kolaylaştırır. **

** Kaya Kırlangıcı dik kayalıklarla güçlü biçimde ilişkilidir. Dağ yamaçları, uçurumlar, kanyonlar, derin vadiler, kaya yarları ve taşlık boğazlar temel yaşam alanlarıdır. Deniz kıyısındaki sarp kayalıklarda da görülebilir. İnsan yapılarından yararlanma konusunda uyumludur; köprüler, viyadükler, baraj duvarları, tünel girişleri ve yüksek binalar doğal kaya yüzeylerinin yerini alabilir. Üreme için yağmurdan korunan çıkıntılar, oyuklar ve dik yüzeylerdeki küçük raflar seçilir. Yuva çamurdan yapılmış açık bir çanak biçimindedir; içine kuru otlar, ince bitki parçaları ve tüyler yerleştirilir. Çamur küçük parçalar halinde taşınarak kaya yüzeyine veya yapıların korunaklı bölümlerine tutturulur. Tek çift halinde üreyebildiği gibi uygun alanlarda gevşek koloniler oluşturabilir. Beslenmek için yuva çevresindeki açık hava sahasını, vadileri, yamaçları ve su yüzeylerini kullanır. Kışın korunaklı kaya duvarları ve büyük yapılar geceleme alanı olarak kullanılabilir. **

** Kaya Kırlangıcının beslenmesi hemen tamamen uçan böceklerden oluşur. Sinekler, küçük kınkanatlılar, kanatlı karıncalar, küçük kelebekler ve çeşitli diğer uçucu böcekleri yakalar. Avını çoğunlukla havada alır; kaya duvarlarına ve yamaçlara yakın uçarak hava hareketlerinin topladığı böcekleri takip eder. Vadilerde, akarsu ve göl yüzeylerinde veya açık yamaçların üzerinde de beslenebilir. Serin ve rüzgârlı havalarda böcekler alçaldığında kaya yüzeylerine ve zemine daha yakın uçar. Uçuş sırasında sık yön değiştirir ve kısa süzülmelerin ardından hızla ava yönelir. Kışın diğer kırlangıçların çoğunun bulunmadığı dönemlerde bile uygun hava koşullarında aktif böcekleri yakalayabildiği için bazı bölgelerde kalabilir. Yavrular için yakalanan böcekler ağızda biriktirilerek yuvaya taşınır.