Akkuyruklu Kartal

Akkuyruklu Kartal, Avrupa'nın kuzeyi ve doğusundan Rusya boyunca Sibirya ve Doğu Asya'ya kadar uzanan geniş bir Palearktik dağılıma sahip, sucul ortamlarla güçlü biçimde ilişkili büyük bir kartaldır. Popülasyonların hareketliliği bölgeye ve yaşa göre değişir; erişkinler uygun bölgelerde yıl boyunca kalabilirken gençler ve kuzeydeki kuşlar kışın daha güneye doğru geniş çaplı hareketler yapabilir. Türkiye'de günümüzde seyrek görülen bir türdür; esas olarak kış ziyaretçisi ve geçit kuşu niteliğindedir. Geçmişte Türkiye'nin çeşitli büyük sulak alanlarında yerel üreyen popülasyonları bulunduğu bildirilmiş, ancak güncel üreme durumu oldukça belirsiz hale gelmiştir. Trakya, Marmara, Karadeniz kıyıları ve Anadolu'daki büyük göl, delta ve baraj çevrelerinde kayıtları bulunur. İstanbul çevresindeki büyük sulak alanlarda da az sayıda kışlayan bireyler görülebilir. Türkiye'deki gözlemlerde geniş ve sakin sulak alanlar, büyük göller ve deltalar özellikle önem taşır.

Akkuyruklu Kartal son derece güçlü gövdeli, iri başlı, çok geniş kanatlı ve kısa kuyruklu bir kartaldır. Uçarken kanatlarının geniş ve neredeyse dikdörtgen görünmesi, uzun parmaklı kanat uçları ve öne doğru belirgin biçimde uzanan iri başı karakteristik bir siluet oluşturur. Erişkinlerde gövde kahverengi, baş ve boyun daha açık sarımsı-krem veya soluk kahverengidir. Gaga çok güçlü ve sarıdır; kuyruk erişkinlerde tamamen beyaz ve kama biçimine yakın görünür. Bacaklar sarıdır. Genç bireyler belirgin biçimde daha koyu ve alacalı kahverengidir; kuyrukları başlangıçta koyudur ve erişkinlerin temiz beyaz kuyruğuna birkaç yıl içinde kademeli olarak ulaşır. Gençlerde gaga da erişkinlere göre daha koyudur. Erkek ve dişi tüy deseni bakımından benzerdir; dişi genellikle daha güçlü yapılı görünür. Kaya Kartalı ile karıştırılabilir, ancak daha geniş ve düz tutulan kanatları, daha kısa kuyruğu, iri başı ve erişkinlerde beyaz kuyruğu önemli ayrım özellikleridir. Süzülürken kanatlarını çoğunlukla düz tutar ve ağır, sakin dönüşlerle yükselir. Genellikle sessizdir; özellikle yuva çevresinde tiz, tekrarlanan ve havlamayı andırabilen sesler çıkarabilir.

Akkuyruklu Kartal deniz kıyıları, büyük göller, geniş nehirler, deltalar, lagünler, sazlık sistemleri, taşkın ovaları ve büyük baraj gölleri gibi sucul habitatlara bağlıdır. Temel gereksinimi, bol besin sağlayan geniş bir su yüzeyi ile güvenli dinlenme ve yuvalama alanlarının birlikte bulunmasıdır. Kıyı popülasyonları adalar, koylar, kayalık sahiller ve sığ deniz alanlarından yararlanırken iç kesimlerde büyük tatlı su gölleri ve nehir sistemleri öne çıkar. Üreme için çoğunlukla sakin bölgelerdeki büyük ve yaşlı ağaçları seçer; bazı bölgelerde sarp kayalık çıkıntılar da kullanılabilir. Yuva kalın dallardan yapılmış büyük bir platformdur ve çiftler aynı yuva alanına uzun yıllar bağlı kalabilir. Her üreme döneminde yeni dallar eklenmesiyle yuva zamanla oldukça hacimli hale gelir. Tuna Deltası'nda yapılan çalışmalar, yüksek ve büyük söğüt veya kavakların özellikle tercih edildiğini ve insan rahatsızlığının az olduğu alanların önemini göstermiştir. Kışın üreme alanı bağlılığı azalır; donmayan göller, nehirler, balıkçılık alanları çevresinde yoğunlaşabilir. Sulak alan kaybı, yaşlı yuva ağaçlarının kesilmesi, insan rahatsızlığı, zehirlenme, yasa dışı öldürme ve elektrik altyapısıyla çarpışma tür için önemli tehditlerdir.

Akkuyruklu Kartal fırsatçı bir avcı ve güçlü bir leşçildir. Beslenmesinde balıklar önemli yer tutar; su yüzeyine yakın balıkları alçaktan uçarak güçlü pençeleriyle yakalayabilir. Ördekler, sakarmekeler, martılar ve diğer su kuşları da düzenli avları arasındadır; bulunduğu bölgeye göre küçük ve orta büyüklükte memelileri de yakalar. Kışın leşlerden yoğun biçimde yararlanabilir ve ölü balıklar ile memeli leşleri önemli besin kaynağı haline gelebilir. Başka kuşların yakaladığı avı çalmaya çalıştığı da görülür. Besin seçimi bulunduğu sulak alanın av zenginliğine göre büyük ölçüde değişir.