Akkuyruklu Kızkuşu

Akkuyruklu Kızkuşu, Orta Doğu'dan Hazar havzası ve Orta Asya'ya uzanan kuşakta üreyen, sulak alanlara bağlı ve büyük ölçüde göçmen bir kızkuşudur. Üreme dağılımı Türkiye'nin doğu ve iç kesimlerinden Azerbaycan, İran, Irak ve Hazar çevresi üzerinden Türkmenistan, Özbekistan, Kazakistan ve Afganistan'a kadar uzanır; daha güneyde uygun sulak alanlarda da yerel popülasyonlar bulunur. Kuzey ve Orta Asya'da üreyen kuşların önemli bölümü sonbaharda güneye hareket ederek Orta Doğu, Arap Yarımadası çevresi, Kızıldeniz havzası, kuzeydoğu Afrika ve Hint alt kıtasında kışlar. Türkiye türün yayılışının batı sınırına yakın konumdadır. Ülkemizde seyrek ve yerel bir türdür; özellikle ilkbahar göçünde sulak alanlarda görülür ve bazı uygun alanlarda üreme kayıtları vardır. Su seviyeleri ve geçici sulak alanların durumu görülme sıklığını etkileyebilir. Göç sırasında tek bireyler, çiftler veya küçük gruplar halinde görülebilir.

Akkuyruklu Kızkuşu zarif, dik duruşlu, ince yapılı ve olağanüstü uzun bacaklı görünümüyle diğer kızkuşlarından ayrılır. Erişkinlerde baş ve yüz açık gri-kum rengi, boyun ve göğüs daha koyu gri-kahverengi, sırt ise sıcak kum kahverengisidir. Karın açık renkli, kuyruk sokumu ve kuyruk beyazdır. Türün Türkçe ve İngilizce adını veren bu tamamen beyaz kuyruk özellikle uçuşta çok güçlü bir tanı işaretidir. Bacaklar uzun ve parlak sarıdır; yürürken kuşa adeta ince, yüksek bir görünüm kazandırır. Gaga siyah, ince ve diğer birçok kızkuşuna göre nispeten uzundur. Başta Kızkuşundaki gibi ibik, Sürmeli Kızkuşundaki gibi belirgin kaş ve koyu baş deseni bulunmaz. Kapalı kanatta görünüm oldukça sade olsa da uçuşta kahverengi, beyaz ve siyah bölümlerden oluşan çarpıcı kanat deseni ortaya çıkar. Uzun sarı bacaklar uçuş sırasında kuyruğun oldukça gerisine taşar. Erkek ve dişi birbirine çok benzer; cinsiyetleri arazide ayırmak güçtür. Genç bireylerin üst tarafında tüylerin açık kenarları nedeniyle daha pullu bir desen görülür ve kuyrukta hafif kahverengi işaretler bulunabilir. Sürmeli Kızkuşu ile karşılaştırıldığında daha uzun bacaklı, daha açık ve sade başlıdır; tamamen beyaz kuyruğu kesin ayrım özelliklerinden biridir. Yerde sakin adımlarla yürür, kısa koşuların ardından durarak çevresini kontrol eder. Genellikle sessizdir; özellikle üreme döneminde ince ve keskin çağrılar duyulabilir.

Akkuyruklu Kızkuşu sığ su ile seyrek veya orta yoğunlukta bataklık bitki örtüsünün bir arada bulunduğu iç sulak alanları tercih eder. Tatlı veya hafif tuzlu bataklıklar, sığ göl kıyıları, sazlıkların açık kenarları, taşkın düzlükleri, çamurluklar, yavaş akan dere ve nehir çevreleri, kanallar ve mevsimsel olarak su basan çayırlıklar başlıca yaşam alanlarıdır. Diğer birçok kızkuşundan farklı olarak yalnızca çıplak çamur düzlüklerinde değil, su içindeki seyrek bitkiler arasında da rahatlıkla dolaşır. Uzun bacakları sayesinde görece daha derin sığlıklara girebilir ve su yüzeyinden besin toplayabilir. Üreme için genellikle sakin, açık görüş sağlayan ve çevresinde sığ su bulunan nemli düzlükleri seçer. Yuva yerde açılmış sığ bir çukurdur; çevrede bulunan az miktarda kuru ot ve bitki parçasıyla döşenebilir. Üreme döneminde çiftler yuvanın çevresini savunabilir. Göçte yapay gölet ve balık havuzlarını da kullanabilir. Su seviyesinin hızla düşmesi, bataklıkların kurutulması, sazlık-açık su mozaiğinin kaybolması ve kıyıların yoğun kullanım baskısı tür için uygun alanları azaltabilir.

Akkuyruklu Kızkuşunun beslenmesi ağırlıklı olarak küçük omurgasızlardan oluşur. Su ve kıyı böcekleri, böcek larvaları, küçük kınkanatlılar, sinekler, çekirgeler, solucanlar, küçük yumuşakçalar ve kabuklular tüketilebilir. Besinini çoğunlukla sığ suda, ıslak çamur üzerinde veya seyrek su bitkilerinin arasında yürüyerek arar. Tipik olarak birkaç adım ilerler, durur ve gördüğü küçük avı gagasıyla yüzeyden toplar; gerektiğinde gagasını suya veya yumuşak çamura sokabilir. Uzun bacakları diğer bazı yağmurcungillerin kullanamadığı biraz daha derin sığlıklarda beslenmesine olanak verir. Besin seçimi bulunduğu sulak alanın mevsimsel omurgasız zenginliğine göre değişir.