Kızıl Kirazkuşu

Kızıl Kirazkuşu, Doğu Akdeniz'e büyük ölçüde özgü, uzun mesafeli göçmen bir çinte türüdür. Üreme dağılışı Yunanistan'ın güneyi ve Ege adalarından Türkiye'nin batı, güneybatı ve güney kesimlerine, Kıbrıs'a ve batı Suriye'nin uygun alanlarına kadar uzanır. Türkiye türün dünya üzerindeki başlıca üreme sahalarından biridir; Ege ve Akdeniz bölgelerinde, ayrıca İç Anadolu'nun güneyindeki uygun taşlık ve çalılık yamaçlarda yerel olarak yaygındır. İlkbaharda Afrika'daki kışlama alanlarından dönerek çoğunlukla nisan ayından itibaren üreme bölgelerine ulaşır. Yaz sonunda ve sonbahar başında güneye göç eder. Kışlama alanları esas olarak kuzeydoğu Afrika'dadır; özellikle Sudan ve Kızıldeniz'in batısındaki bölgeler önem taşır. Göçte Doğu Akdeniz adaları ve kıyıları geçiş sahalarıdır.

Kızıl Kirazkuşu zarif yapılı, nispeten uzun kuyruklu ve güçlü konik gagalı bir çintedır. Üreme tüyündeki erişkin erkek oldukça karakteristiktir. Baş, ense ve üst göğüs mavimsi gri; boğaz ile bıyık bölgesi sıcak kızıl, turuncu-kestane tonundadır. Alt tarafların geri kalanı açık tarçın, turuncumsu veya pas renginde, sırt ise sıcak kahverengi ve koyu çizgilidir. Dişi çok daha soluktur; başı gri-kahverengi, sırtı çizgili kahverengi, alt tarafları açık devetüyü rengindedir ve boğazında erkeğinkinden daha silik kızılımsı ton bulunabilir. Genç kuşlar dişiye benzer ancak daha yoğun çizgilidir. Sonbaharda erkeklerin parlak baş ve boğaz renkleri yeni tüylerin açık kenarları nedeniyle daha donuk görünebilir. Kanatlar kahverengi, telek kenarları daha açık; kuyruk koyu ve dış telekleri beyazımsıdır. En çok Kirazkuşuna benzer; erişkin erkekte gri baş, kızıl boğaz ve sıcak renkli alt tarafların birleşimi güçlü bir ayrım sağlar. Dişi ve gençlerin ayrımı daha dikkatli değerlendirme gerektirir; baş deseni, boğaz rengi, gaga tonu ve genel sıcak renklenme birlikte kullanılmalıdır. Erkekler üreme döneminde kaya, çalı veya tel gibi açık tüneklerde dik durarak öter. Ötüşü kısa, sade fakat berrak ve tekrarlanan bir ezgidir; çağrıları ince, keskin temas seslerinden oluşur.

Kızıl Kirazkuşu sıcak, kuru ve güneş alan açık yamaçların karakteristik kuşlarından biridir. Üreme döneminde taşlık ve kayalık tepeler, seyrek makilikler, frigana tipi bodur çalılıklar, açık çamlıkların kenarları, teraslı yamaçlar ve dağınık ağaçlarla kaplı kuru arazileri kullanır. Tamamen çıplak kayalık yerine, taşlık zemin ile kısa otların ve bodur çalıların mozaik oluşturduğu alanları tercih eder. Erkeklerin ötüş için kullanabileceği açık kaya, çalı veya küçük ağaçların bulunması önemlidir. Sık ve kapalı ormanlardan kaçınır; çalılar arasında geniş açık zemin bulunması tür için daha elverişlidir. Yuva çoğunlukla yerde veya yere çok yakın bir noktada, taşın yanında, ot kümesi altında ya da bodur çalının korumasında gizlenir. Çanak biçimindeki yapı kuru otlar, ince saplar ve kökçüklerden hazırlanır; iç kısmı daha ince bitkisel malzemelerle döşenir. Göç döneminde daha geniş bir habitat yelpazesi kullanabilir; tarla kenarları, kuru çalılıklar, kıyı düzlükleri ve açık tarım alanlarında görülebilir. Kışlama sahalarında da seyrek bitkili kuru açık araziler ve tarımsal alanlardan yararlanır.

Kızıl Kirazkuşunun beslenmesi mevsime göre değişir. Üreme dönemi dışında çeşitli otsu bitkilerin ve yabani otların küçük tohumları temel besinleridir. Tohumları çoğunlukla yerde yürüyerek toplar, zaman zaman bitki saplarına çıkarak olgun tohum başlarını doğrudan gagasıyla ayıklar. İlkbahar ve yaz aylarında böcekler, böcek larvaları, çekirgeler, küçük kınkanatlılar ve diğer omurgasızların önemi artar. Özellikle yavruların büyütüldüğü dönemde protein bakımından zengin hayvansal besinler yoğun olarak kullanılır. Üreme sonrasında yeniden tohum ağırlıklı beslenmeye geçer ve göç sırasında yabani otlu açık alanlarda küçük gruplar halinde beslenebilir. Kuru Akdeniz habitatlarında açık zemin ile tohum taşıyan otsu bitkilerin yan yana bulunması, türün hem üreme hem de göç dönemindeki beslenme olanaklarını artırır.