Kızıl Kırlangıç

Kızıl Kırlangıç, Akdeniz havzasından Türkiye ve Orta Doğu'ya uzanan sıcak bölgelerde üreyen göçmen bir kırlangıçtır. Avrupa'daki yayılışı ağırlıklı olarak İber Yarımadası, İtalya, Balkanlar, Yunanistan ve Ege çevresinde yoğunlaşır; Türkiye türün düzenli olarak ürediği önemli bölgelerden biridir. Anadolu üzerinden Kafkasya ve Orta Doğu'ya doğru devam eden popülasyonları bulunur. Avrupa ve Batı Asya'da üreyen bireylerin büyük bölümü sonbaharda güneye göç ederek Afrika'da kışlar ve ilkbaharda yeniden üreme alanlarına döner. Türkiye'de ilkbahardan sonbahara kadar geniş bir bölgede görülebilir. Özellikle sıcak, açık ve kayalık arazilerin bulunduğu kesimlerde daha düzenlidir. Son yıllarda Avrupa'daki dağılımının bazı bölgelerde kuzeye ve batıya doğru genişlediği gözlenmektedir. Üreme dönemi dışında daha sosyal davranır; göç öncesinde diğer kırlangıçlarla birlikte beslenme toplulukları oluşturabilir. BirdLife'ın Avrupa değerlendirmelerinde de Avrupa üreme popülasyonunun artış eğiliminde olduğu bildirilmiştir.

Yaklaşık 16–19 cm uzunluğunda, uzun ve sivri kanatlı, belirgin çatallı kuyruklu zarif bir kırlangıçtır. Genel vücut yapısı Kır Kırlangıcı'nı andırsa da renk ve desenleri oldukça farklıdır. Üst taraf koyu, parlak mavi-siyah; alt taraf açık krem veya kirli beyazdır. Ense ve başın arka kısmındaki kızıl-kestane renkli bant türün karakteristik özelliklerinden biridir. Kuyruk sokumu açık kızıl veya pas tonlarında olup koyu sırt ve kuyrukla belirgin kontrast oluşturur. Alt tarafta ince koyu çizgilenmeler görülebilir. Kuyruk uzun ve derin çatallıdır; erişkinlerde dış kuyruk tüyleri belirgin biçimde uzamıştır. Gaga kısa ve siyah, gözler koyu, bacaklar kısa ve koyu renklidir. Erkek ve dişi görünüş bakımından oldukça benzerdir. Genç bireyler daha mat renkli, kuyrukları daha kısa ve kızıl bölgeleri daha soluktur. Kır Kırlangıcı'ndan açık renkli boğazı, kızıl ensesi ve kızıl kuyruk sokumuyla ayrılır. Uçuşu hızlı ve çeviktir; uzun süzülmelerle seri kanat vuruşlarını birleştirerek havadaki böcekleri takip eder.

Kızıl Kırlangıç sıcak ve çoğunlukla açık veya yarı açık habitatları tercih eder. Kayalık vadiler, uçurumlar, kuru yamaçlar, tarım arazileri, kırsal yerleşimler, nehir vadileri ve seyrek ağaçlı açık alanlarda görülebilir. Yuvalama için başlangıçta doğal kaya çıkıntıları ve mağara girişlerinden yararlanırken insan yapılarından da başarıyla faydalanmıştır. Köprülerin, menfezlerin, balkonların ve bina çıkıntılarının altına yuva kurabilir. Yuvası türün en dikkat çekici özelliklerinden biridir. Islak çamuru küçük parçalar halinde taşıyarak kapalı bir yapı oluşturur ve yuvanın girişini dar, tüp biçiminde uzatır. Bu uzun giriş tüneli onu birçok diğer kırlangıcın yuvasından kolayca ayırır. Yuvanın içi kuru otlar, ince bitki parçaları ve tüylerle döşenir. Aynı yuva sonraki yıllarda onarılarak tekrar kullanılabilir. Çiftler çoğunlukla ayrı yuvalarda ürerse de uygun yapılarda birkaç çift birbirine yakın yerleşebilir. Beslenebilmek için yuva çevresinde geniş açık alanların bulunması önemlidir; su kaynakları hem böcek yoğunluğu hem de yuva yapımında gerekli çamurun sağlanması açısından avantaj oluşturur.

Kızıl Kırlangıç esas olarak uçan böceklerle beslenen bir hava avcısıdır. Sinekler, sivrisinekler, küçük kınkanatlılar, kanatlı karıncalar, arılar, yaban arıları ve farklı gruplardan küçük uçucu böcekler besinlerinin önemli bölümünü oluşturur. Avını çoğunlukla uçuş sırasında yakalar. Açık arazilerin, tarım alanlarının, vadilerin ve su yüzeylerinin üzerinde sürekli dolaşarak böcek toplar. Hava koşulları avlanma yüksekliğini doğrudan etkiler; sıcak ve sakin havalarda yükselen böcekleri daha yükseklerde takip ederken serin veya yağışlı havalarda yere ve su yüzeyine daha yakın uçabilir. Uzun ve sivri kanatları hızlı yön değiştirmesine, çatallı kuyruğu ise havada hassas manevralar yapmasına yardımcı olur. Üreme döneminde ebeveynler yakaladıkları çok sayıda küçük böceği ağızlarında biriktirerek yuvadaki yavrulara taşır. Yavrular büyüdükçe besin taşıma sıklığı artar. Yaz sonuna doğru erişkinler ve gençler göç öncesinde böcek bakımından zengin alanlarda yoğun şekilde beslenir. Havadaki böcek kaynaklarına güçlü bağımlılığı nedeniyle uzun süreli soğuk ve yağışlı dönemler beslenme başarısını azaltabilir.