Küçük Alamecek

Küçük Alamecek, Kuzey Afrika'nın kurak kuşağından Orta Doğu ve Arabistan üzerinden İran, Afganistan ve Pakistan'a kadar uzanan geniş fakat parçalı bir yayılışa sahip çöl ispinozudur. Kuzey Afrika'da Fas'tan Sahra boyunca Mısır'a, Asya'da Levant, Arap Yarımadası ve Mezopotamya üzerinden doğuya yayılır. Tür genel olarak yerleşik veya göçebe karakterlidir; yağışların ardından oluşan geçici besin bolluğuna göre geniş alanlarda düzensiz hareketler yapabilir. Türkiye yayılışının kuzeybatı sınırında kalır. Güney kıyıları, Güneydoğu ve Doğu Anadolu'dan seyrek kayıtları vardır; Doğu Anadolu'da Doğubayazıt ve Van çevresi gibi alanlarda üremesi belgelenmiştir. Türkiye'deki varlığı düzenli ve yaygın bir yaz göçmeninden çok, sayıları yıldan yıla değişebilen seyrek üreyen ve göçebe bir tür görünümündedir.

Küçük Alamecek kısa kuyruklu, iri başlı, gövdesine oranla güçlü gagalı ve kompakt yapılı küçük bir ispinozdur. Genel rengi çevresindeki taşlık çöl zeminine uyum sağlayan soluk kum, gri-kahverengi ve bej tonlarındadır. Üreme dönemindeki erkeklerde yüz, göğüs, sağrı, kanat ve kuyruk çevresinde değişen yoğunlukta pembe-kızıl renk belirir; özellikle gaga parlak mercan kırmızısı veya pembemsi kırmızı hale gelir. Baş ve ense daha gri, sırt kum kahverengisi görünür. Dişi daha soluk ve tekdüze, pembelikleri çok daha sınırlıdır; gaga da erkeğinki kadar canlı değildir. Üreme dışındaki erkekler dişiye yaklaşan mat renklere bürünür. Genç kuşlar daha kahverengimsi, sade ve pembelikten büyük ölçüde yoksundur. Gaga kısa, çok kalın, tabanı geniş ve tohum kırmaya uygundur. Yerde hızlı adımlarla veya küçük sıçramalarla ilerler ve çoğunlukla açık zeminde beslenir. Doğu Alameceğiyle karıştırılabilir; Küçük Alameceğin daha kalın gagası, daha sade kum renkli gövdesi ve erişkin erkekteki yaygın pembemsi tonları önemlidir. Adını veren sesi ince bir ispinoz ötüşünden farklı, burundan gelen metalik ve trompeti andıran kısa bir çağrıdır.

Küçük Alamecek kurak ve yarı kurak araziler konusunda belirgin biçimde uzmanlaşmıştır. Taşlık ve kayalık çöller, yarı çöller, çıplak veya çok seyrek bitkili düzlükler, kuru vadiler, kayalık yamaçlar, çöl kenarları ve aşınmış platolar tipik yaşam alanlarıdır. Yoğun bitki örtüsünden kaçınır; küçük ot ve çalı kümelerinin çıplak taşlık zeminle iç içe bulunduğu açık alanları tercih eder. Kurak iklime dayanıklı olmasına rağmen içmek için su kaynaklarını düzenli olarak ziyaret edebilir ve uygun suluklarda sürüler halinde toplanabilir. Kaynaklar, küçük akarsular, hayvan sulukları ve yapay su noktaları bu nedenle yerel hareketlerini etkileyebilir. Yuva çoğunlukla kaya yarığına, taşların arasındaki boşluğa, kaya çıkıntısının veya çalının altındaki korunaklı bir çukura yerleştirilir; taş duvar ve eski yapı boşlukları da kullanılabilir. Üreme sonrasında daha sosyal hale gelerek küçük veya büyük sürüler oluşturabilir. Çöl koşullarında bitki örtüsünün yoğunluğundan çok, tohum sağlayan seyrek otsu bitkiler ile güvenli kaya boşluklarının bir arada bulunması önemlidir. Yağışlı dönemlerde geçici olarak yeşeren ve tohumlanan çıplak araziler kısa süre içinde önemli beslenme alanlarına dönüşebilir.

Küçük Alamecek esas olarak tohumla beslenen bir türdür. Kurak alanlarda yetişen otların ve otsu bitkilerin küçük tohumları, filizler ve tomurcuklar beslenmenin temelini oluşturur. Besinini çoğunlukla yerde arar; çıplak taşlık veya kumlu zeminde yürüyerek ve sıçrayarak tohum toplar, zaman zaman gevşek toprağı eşeleyerek gömülü tohumlara ulaşır. Güçlü ve geniş tabanlı gagası sert tohumları işlemeye uygundur. Tohum seçiminin yalnız enerji miktarıyla değil, kurak ortamda su dengesine katkısıyla da ilişkili olduğu gösterilmiştir; bazı bitkilerden sağlanan besin metabolik su gereksinimine katkıda bulunabilir. Bununla birlikte uygun açık su kaynaklarını da ziyaret eder. Üreme döneminde bitkisel besinlere ek olarak böcekler ve larvaları tüketilir; yavruların beslenmesinde hayvansal besinin payı artabilir.