Küçük Kartal

Küçük Kartal, Güneybatı Avrupa ve Kuzeybatı Afrika'dan Orta ve Doğu Avrupa, Anadolu, Kafkasya ve Orta Asya'ya kadar uzanan geniş fakat parçalı bir üreme alanına sahip göçmen bir yırtıcıdır. Avrupa ve Batı Asya'daki popülasyonların büyük bölümü sonbaharda güneye göç ederek kışı Sahra altı Afrika'da geçirir; daha doğudaki bazı topluluklar Güney Asya'ya yönelir. Türkiye tür için hem önemli bir üreme alanı hem de göç koridorudur. İlkbaharda Afrika'dan dönen bireyler özellikle ormanlık ve yarı açık bölgelerde görülmeye başlar; sonbaharda ise İstanbul Boğazı ve Anadolu üzerinden güneye yönelen göçmen yırtıcılar arasında yer alır. Uygun habitatlarda ürer. Genellikle tek veya çiftler halinde görülse de göç sırasında termalleri kullanan diğer yırtıcılarla birlikte topluluklar oluşturabilir.

Adına uygun biçimde kartallar arasında küçük, kompakt fakat güçlü yapılı bir türdür. Kanatları uzun, geniş ve parmaklı, kuyruğu nispeten uzundur. Türde belirgin açık ve koyu renk formları bulunur. Açık formda alt taraf büyük ölçüde beyaz veya açık kremdir; koyu uçuş telekleri kanat altında güçlü bir kontrast oluşturur. Koyu form ise alt taraftan koyu kahverengi görünür, ancak kanat desenindeki bazı açık alanlar seçilebilir. Her iki formda da omuzların ön tarafındaki açık renkli küçük lekeler, uygun açı ve ışıkta tanıya yardımcı olan karakteristik işaretlerdir. Erkek ve dişi genel görünüş bakımından benzerdir. Uçarken kanatlarını çoğu zaman düz veya hafif öne doğru tutar; termallerde rahatça yükselir ve uzun süre süzülebilir. Açık form bireyler bazı şahin ve arı şahinleriyle karıştırılabilir, ancak kartal silueti, parmaklı kanat uçları ve kendine özgü kanat deseni ayrımda önemlidir.

Küçük Kartal, orman ile açık avlanma alanlarının yan yana bulunduğu mozaik peyzajları tercih eder. Yaprak döken, iğne yapraklı ve karışık ormanlar, seyrek ağaçlık yamaçlar, orman kenarları, açıklıklarla bölünmüş koruluklar, tarım alanları, meralar ve makilikler kullanılabilir. Tamamen kapalı ormanlardan çok, yuva yapabileceği olgun ağaçlarla avlanabileceği açık arazilerin birbirine yakın olduğu bölgeler elverişlidir. Yuvasını çoğunlukla yüksek bir ağacın güçlü dalları arasına kurar; mevcut eski yırtıcı yuvalarını da kullanabilir. Dal ve ince sürgünlerden yapılan yuva üreme döneminde taze yeşil dallarla desteklenebilir. Çoğunlukla iki yumurta bırakılır ve kuluçkanın büyük kısmını dişi üstlenirken erkek av getirir. Yavrular çıktıktan sonra başlangıçta dişi yuvada daha fazla zaman geçirir; büyüdükçe her iki ebeveyn besin sağlamaya katılır. Üreme alanında oldukça gizli olabilmesine rağmen havada yaptığı gösteri uçuşları ve sık kullandığı süzülme rotaları varlığını ele verebilir. Büyük, yaşlı yuva ağaçlarının korunması ve çevredeki açık avlanma alanlarının devamlılığı tür açısından önemlidir.

Küçük Kartal fırsatçı bir avcıdır ve beslenmesi bulunduğu bölgedeki avların bolluğuna göre değişir. Küçük ve orta büyüklükteki kuşlar, küçük memeliler, kertenkeleler ve diğer sürüngenler temel avları arasındadır; büyük böcekler de özellikle uygun dönemlerde beslenmeye katılabilir. Kuşları hem yerde hem de havada yakalayabilir. Avlanırken yüksekten süzülerek açık araziyi tarayabilir, bir ağaç veya başka yüksek noktadan çevreyi gözleyebilir ya da orman kenarı boyunca alçaktan uçarak ani saldırılar gerçekleştirebilir. Açık tarım alanları, meralar, makilik açıklıkları ve orman kenarları bu nedenle önemli beslenme sahalarıdır. Üreme döneminde yuvadaki yavruların gereksinimi arttıkça ebeveynler daha sık avlanır ve uygun av sahalarını düzenli olarak kullanır. Küçük memelilerin bol olduğu alanlarda kemirgenler öne çıkarken, kuşların yoğun olduğu bölgelerde ötücüler ve genç kuşlar daha fazla tüketilebilir. Sürüngenlerin aktif olduğu sıcak dönemlerde kertenkeleler de önemli bir besin kaynağı olabilir. Bu geniş av yelpazesi, Küçük Kartalın farklı açık orman ve kırsal habitatlarda yaşayabilmesine yardımcı olur.