Küçük Orman Kartalı

Küçük Orman Kartalı, Orta ve Doğu Avrupa'dan Balkanlar, Türkiye, Kafkasya ve Batı Asya'nın bazı kesimlerine uzanan bölgede üreyen göçmen bir kartaldır. Sonbaharda üreme alanlarını terk eden kuşların büyük bölümü İstanbul Boğazı, Anadolu ve Doğu Akdeniz üzerinden Afrika'ya geçerek Sahra'nın güneyindeki bölgelerde kışlar. İlkbaharda aynı genel göç koridorunu izleyerek kuzeye döner. Türkiye bu nedenle türün dünya ölçeğindeki en önemli göç geçitlerinden biridir; özellikle İstanbul Boğazı'ndaki sonbahar yırtıcı göçünde çok yüksek sayılarda görülebilir. Türkiye'de yalnızca geçit kuşu değildir; uygun orman-açıklık mozaiğinin bulunduğu bazı bölgelerde az sayıda çift ürer. Göç sırasında termalleri kullanarak yükselir ve uzun mesafeleri süzülerek kat eder.

Kompakt gövdeli, geniş kanatlı ve orta büyüklükte bir kartaldır. Genel rengi kahverengidir; baş ve ön gövde bireye göre biraz daha açık veya sıcak tonlu olabilir. Uçuşta kanat örtüleri çoğunlukla uçuş teleklerinden daha açık görünerek kanat altında belirgin bir renk farkı oluşturur. Kanatlar geniş, uçları parmaklı, kuyruk nispeten kısa ve yuvarlağımsıdır. Dönerek yükselirken kanatlarını genellikle hafif aşağı eğimli tutması arazi teşhisinde yararlıdır. Erişkinlerde üst kanatta kanat tabanına yakın açık renkli küçük işaretler görülebilir. Genç bireylerde üst kanat örtülerindeki açık uçlar daha belirgin olup sıralı açık lekeler oluşturabilir. Büyük Orman Kartalı ile karıştırılması en önemli teşhis güçlüğüdür. Küçük Orman Kartalı genellikle daha hafif yapılı, daha açık kahverengi ve daha az iri görünür; ancak tek başına görülen bireylerde renk oldukça değişken olduğundan siluet, kanat oranları ve kanat altı deseni birlikte değerlendirilmelidir. Göçte diğer yırtıcılarla birlikte büyük termal grupları oluşturabilir.

Üreme döneminde orman ile açık beslenme alanlarının yan yana bulunduğu mozaik peyzajlara bağlıdır. Yaprak döken, karışık veya yer yer iğne yapraklı olgun ormanlarda yuvalarken avlanmak için orman çevresindeki çayırlar, meralar, otlaklar, tarım alanları, nemli düzlükler ve açıklıkları kullanır. Kesintisiz yoğun ormanlar kadar tamamen ağaçsız geniş araziler de ideal değildir; güvenli bir yuva ağacı ile avın kolay görülebildiği kısa bitkili açık alanların birbirine yakın olması önemlidir. Nemli çayırlar ve küçük sulak alanların bulunduğu geleneksel tarım peyzajları, kemirgen ve kurbağa gibi avların zenginliği nedeniyle özellikle değerlidir. Yuvasını çoğunlukla olgun bir ağacın güçlü dalları arasına yapar ve aynı yuva ya da aynı orman parçası sonraki yıllarda yeniden kullanılabilir. Üreme alanında insan rahatsızlığına karşı hassastır; yuva çevresindeki ormancılık faaliyetleri ve habitatın parçalanması üreme başarısını etkileyebilir. Açık çayırların yoğun tarıma dönüşmesi veya uzun bitki örtüsüyle kapanması avlanma olanaklarını azaltabilir. Afrika'daki kışlama döneminde ise daha açık savanlar ve otlaklardan yararlanır. Göç sırasında belirli bir üreme habitatına bağlı kalmaz; termal oluşumuna uygun kara alanları, vadiler ve dağ geçitleri üzerinden ilerler.

Küçük Orman Kartalı fırsatçı bir avcıdır; besininin önemli bölümünü küçük kemirgenler ve kurbağalar oluşturur. Yerel koşullara göre küçük kuşlar, sürüngenler, köstebekler ve iri böcekler de diyete katılır. Av bileşimi bölgeden bölgeye değişebilir; kemirgenlerin azaldığı dönemlerde amfibilerin önemi artabilir. Avını açık çayır ve tarım alanlarında alçak bir tünekten gözleyerek, havadan kısa aramalar yaparak veya yerde yürüyerek yakalayabilir. Özellikle biçilmiş çayırlar ve kısa bitkili alanlar avı görmesini kolaylaştırır. Yavruların büyütüldüğü dönemde ebeveynler yuva çevresindeki verimli avlanma alanlarını düzenli kullanır. Afrika'daki kışlama bölgelerinde termitler ve diğer iri böcekler de önemli bir besin kaynağı olabilir. Farklı av grupları arasında koşullara göre geçiş yapabilmesi, türün orman-açıklık mozaiğindeki değişken besin kaynaklarından yararlanmasını sağlar.