Küçük Yeşil Ağaçkakan

Küçük Yeşil Ağaçkakan, Orta ve Doğu Avrupa'dan başlayarak Asya'nın doğusuna kadar uzanan geniş Palearktik kuşakta yayılış gösterir. Avrupa'da Fransa'nın doğusu ve İskandinavya'nın güneyinden Balkanlar'a kadar görülür; dağılımı Türkiye, Kafkasya ve Rusya üzerinden Sibirya, Çin ve Uzak Doğu'ya ulaşır. Batı Avrupa'da daha parçalı, doğuya doğru ise daha geniş bir yayılışa sahiptir. Popülasyonların büyük bölümü yerleşiktir; ancak kuzeydeki kuşlar sert kışlarda kısa mesafeli hareketler yapabilir ve genç bireyler üreme sonrasında yeni alanlara dağılır. Türkiye'de yerel ve seyrek bir türdür. Özellikle Karadeniz kuşağı ile Marmara ve Anadolu'nun uygun yaşlı yaprak döken veya karışık ormanlarında görülür. Dağılımı olgun ağaçların, açıklıkların ve zengin karınca topluluklarının birlikte bulunduğu habitatlarla yakından ilişkilidir. Üreme döneminde erkeklerin güçlü ve giderek alçalan çağrıları orman içinde uzak mesafeden duyulabilir. Yılın diğer dönemlerinde sessiz davranması ve yeşil tüylerinin bitki örtüsüyle uyumu nedeniyle bulunduğu alanlarda kolaylıkla gözden kaçabilir.

Küçük Yeşil Ağaçkakan yeşil gövdeli, gri başlı ve güçlü gagalı orta büyüklükte bir ağaçkakandır. Sırt ve kanatlar zeytin yeşili, kuyruk sokumu daha parlak sarımsı-yeşildir. Alt taraflar açık gri-yeşil tonlarında ve büyük ölçüde desensizdir. Baş ve boyun belirgin biçimde gridir; göz çevresinde dar siyah bir maske bulunur. Erişkin erkekte alında küçük kırmızı bir leke vardır, dişinin başında kırmızı bulunmaz. Bu özellik onu Yeşil Ağaçkakandan ayırmada önemlidir; Yeşil Ağaçkakanın başının üstünde geniş kırmızı alan bulunurken Küçük Yeşil Ağaçkakanda kırmızı yalnız erkeğin alnıyla sınırlıdır. Ayrıca başı daha gri, yüz deseni daha sade ve genel yapısı daha narindir. Gaga düz ve güçlüdür. Ayakları ağaç gövdelerine tutunmaya, sert kuyruk telekleri tırmanırken destek sağlamaya uyarlanmıştır. Uçuşu belirgin biçimde dalgalıdır; birkaç hızlı kanat vuruşunu kanatların kapatıldığı kısa süzülmeler izler. Yerde beslenirken gövdesini yataya yakın tutarak sıçrayabilir. Davul çalabilir, ancak sesli çağrıları türün belirlenmesinde çoğu zaman daha kullanışlıdır. Erkek ve dişi arasındaki en belirgin dış görünüş farkı alındaki kırmızı lekedir.

Küçük Yeşil Ağaçkakan olgun ağaçlarla açık beslenme alanlarının birlikte bulunduğu ormanları tercih eder. Yaprak döken ve karışık ormanlar, nehir kıyısı ağaçlıkları, kayınlıklar, meşelikler, kavak ve söğüt toplulukları başlıca habitatlarıdır. Tamamen kapalı ve tekdüze ormanlardan çok açıklıkların, çayırların ve orman kenarlarının bulunduğu yapısal olarak çeşitli alanları kullanır. Yaşlı, ölü veya çürümeye başlamış ağaçların bulunması üreme açısından önemlidir. Parklar, büyük bahçeler ve eski meyve bahçeleri de yeterli yaşlı ağaç ve beslenme alanı bulunduğunda kullanılabilir. Yuva kovuğunu çoğunlukla yumuşamış veya çürümeye başlamış bir gövdeye kendisi açar. Kovuğun içine ayrıca yuva malzemesi taşımaz; yumurtalar tabandaki odun parçacıkları üzerine bırakılır. Terk edilmiş yuva kovukları daha sonra başka kovuk kullanan kuşlar tarafından değerlendirilebilir. Beslenmek için sık sık orman açıklıklarına ve zemine iner. Bu nedenle yaşlı ağaçların korunmasının yanı sıra orman içindeki açık alanların ve doğal çayırların devamlılığı da türün yaşam alanı açısından önemlidir.

Küçük Yeşil Ağaçkakanın beslenmesinde karıncalar önemli yer tutar. Karınca yuvalarını yerde arar ve güçlü gagasıyla toprağı, çürümüş odunu veya yuva yüzeyini açarak kolonilere ulaşır. Uzun ve yapışkan dili sayesinde dar galerilerdeki erişkin karıncaları, larvaları ve pupaları toplayabilir. Bunun yanında çeşitli kınkanatlılar, tırtıllar ve diğer küçük omurgasızları da tüketir. Özellikle sıcak dönemlerde orman açıklıkları, çayırlar, yol kenarları ve seyrek bitkili zeminlerde uzun süre yerde beslenebilir. Kışın karınca ve böceklere ulaşmak zorlaştığında ağaç gövdeleri ve çürük odun üzerinde daha fazla besin arar; zaman zaman meyve, tohum ve diğer bitkisel besinlerden de yararlanabilir. Yavrular büyütülürken erişkinler topladıkları karınca ve diğer böcekleri kovuğa taşıyarak düzenli biçimde besler.