Leş Kargası

Leş Kargası, Avrupa'nın kuzey, doğu ve güneydoğu kesimleri ile Batı Asya'nın geniş bir bölümünde yayılış gösteren iri ve son derece uyumlu bir kargadır. İskandinavya'dan Baltık ülkeleri ve Doğu Avrupa'ya, Balkanlar, İtalya'nın bazı kesimleri, Türkiye, Kafkasya ve Orta Doğu'ya kadar uzanan geniş bir coğrafyada bulunur. Türkiye'nin büyük bölümünde yıl boyunca görülebilen yerleşik türlerden biridir. Popülasyonların çoğu uzun mesafeli göç gerçekleştirmez; ancak özellikle kuzeyde yaşayan bazı bireylerde kış aylarında daha güneye veya besin kaynaklarının yoğun olduğu bölgelere doğru mevsimsel hareketler görülebilir. Doğal alanlardan büyük şehirlere kadar çok farklı ortamlara uyum sağlayabilmesi dağılımının geniş olmasında önemli rol oynar. Batı Avrupa'da yaygın olan Karakarga ile yakın akrabadır ve iki türün dağılımlarının karşılaştığı bölgelerde melez bireyler görülebilir. Geçmişte bu iki form çoğu sınıflandırmada aynı tür altında değerlendirilmiş olsa da günümüzde Leş Kargası genellikle ayrı tür olarak kabul edilmektedir. İnsan faaliyetlerinden yararlanabilmesi nedeniyle tarım alanları, kıyılar ve yerleşim çevrelerinde oldukça başarılıdır.

Orta-iri büyüklükte, güçlü gövdeli ve kalın gagalı tipik bir kargadır. Yaklaşık 44–51 cm boya ulaşır ve kanat açıklığı bir metreye yaklaşabilir. Renk deseni son derece karakteristiktir. Baş, boğaz, göğsün üst bölümü, kanatlar ve kuyruk parlak siyaha yakın koyu renkteyken ense, sırt, omuzlar, göğsün alt bölümü ve karın belirgin biçimde kül grisidir. Siyah baş ve kanatlarla gri gövde arasındaki keskin kontrast, kuşun uzak mesafeden dahi tanınmasını sağlar. Gaga kalın, güçlü ve siyahtır; bacaklar da koyu renklidir. Erkek ve dişi tüy deseni bakımından birbirine çok benzer, erkek ortalama olarak biraz daha iri olabilir. Genç kuşlarda siyah bölgeler erişkinlerdeki kadar parlak değildir ve gri gövde daha kahverengimsi veya kirli görünebilir. Uçuşu güçlü ve düzenlidir; geniş kanatlarla kararlı kanat vuruşları yapar ve uygun hava koşullarında süzülebilir. Yerde oldukça rahat yürür ve zaman zaman sıçrayarak ilerler. Zekâsı, çevresini dikkatle gözlemesi ve yeni besin kaynaklarını hızla öğrenmesi davranışlarının en dikkat çekici özellikleri arasındadır.

Leş Kargası son derece geniş bir habitat yelpazesinden yararlanabilir. Açık tarım arazileri, çayırlar, meralar, orman kenarları, seyrek ağaçlıklar, nehir vadileri, göl çevreleri, deltalar ve deniz kıyıları doğal yaşam alanları arasındadır. Bunun yanında köyler, kasabalar, büyük şehirler, parklar, mezarlıklar, sanayi bölgeleri ve insan yerleşimlerinin çevresindeki boş arazilerde de yaşayabilir. Tamamen kapalı ve sık ormanlardan çok, açık beslenme alanlarıyla yuva yapabileceği yüksek ağaçların birlikte bulunduğu mozaik habitatları tercih eder. Tarım alanlarında sürülmüş tarlalar ve hasat sonrası araziler önemli beslenme sahalarıdır. Şehirlerde ise park ağaçlarını yuvalama, çimenlikleri ve açık alanları beslenme amacıyla kullanabilir. Yuvasını çoğunlukla yüksek bir ağacın sağlam dalları arasına yapar; uygun bölgelerde elektrik direkleri ve benzeri yüksek yapılardan da yararlanabilir. Yuva dallardan oluşturulan güçlü bir platform şeklindedir ve iç bölümü daha yumuşak malzemelerle döşenir. Üreme döneminde çiftler yuva çevresini savunurken yılın diğer dönemlerinde daha toplulukçu davranabilir ve özellikle zengin beslenme alanlarında çok sayıda birey bir araya gelebilir.

Leş Kargası fırsatçı ve hepçil bir türdür; bulunduğu ortamda erişebildiği hemen her uygun besin kaynağından yararlanabilir. Böcekler ve larvaları, solucanlar, salyangozlar ve diğer omurgasızların yanı sıra küçük memeliler, kurbağalar, balıklar ve zaman zaman küçük kuşları tüketebilir. Kuş yumurtaları ve yavruları da fırsat oluştuğunda beslenmesine dahil olabilir. Adında da vurgulandığı gibi hayvan leşlerinden yararlanır ve özellikle yol kenarlarında ölü hayvanları araştırabilir. Tarım alanlarında tahıllar, tohumlar, meyveler ve çeşitli bitkisel materyalleri tüketir. Deniz ve göl kıyılarında kıyıya vurmuş canlıları, yumuşakçaları ve diğer hayvansal kaynakları araştırabilir. Yerleşim alanlarında ise insanların bıraktığı yiyecek artıklarından ve çöplerden yararlanması oldukça yaygındır. Besin ararken çoğunlukla yerde yürür ve güçlü gagasıyla toprağı, yaprak örtüsünü veya çeşitli nesneleri kaldırarak altlarındaki canlılara ulaşabilir. Bulduğu bazı besinleri daha sonra tüketmek üzere saklayabilir ve saklama noktalarının yerini hatırlayabilir. Bireysel öğrenme yeteneğinin yanında diğer kargaların davranışlarını izleyerek yeni besin kaynaklarını keşfedebilmesi, değişken çevre koşullarında başarılı olmasının önemli nedenlerinden biridir.