Ötücü Kuğu

Ötücü Kuğu, Kuzey Avrasya'nın tayga ve tundra sınırındaki sulak alanlarında üreyen, kışın daha ılıman bölgelere göç eden büyük bir kuğudur. Üreme alanı İzlanda ve İskandinavya'dan doğu Sibirya'ya uzanır. Avrupa'da İzlanda kuşlarının çoğu Britanya ve İrlanda'da kışlarken, Fennoskandiya ve Batı Rusya kuşları Baltık ve kıta Avrupa'sına yönelir. Asya popülasyonları Hazar çevresi ile Orta ve Doğu Asya'da kışlar. Türkiye tür için esas olarak kışlama bölgesidir. 1945–2021 arasındaki kayıtları değerlendiren bir Türkiye çalışmasında Ötücü Kuğu 46 farklı alanda belirlenmiş; Trakya, Göller Bölgesi ve Karadeniz çevresi başlıca kışlama bölgeleri olarak öne çıkmıştır. Sayılar yıldan yıla, özellikle kuzeydeki kış koşullarına bağlı olarak değişir. Türkiye'de düzenli üreyen bir tür değildir; ilkbaharda kuzeye dönüşle sayıları hızla azalır.

Ötücü Kuğu uzun boyunlu, güçlü gövdeli ve erişkin dönemde tamamen beyaz görünen iri bir su kuşudur. En önemli teşhis özelliği siyah ve sarı renkli gagasıdır. Sarı bölüm gaga tabanından ileri doğru kama biçiminde uzanır ve çoğunlukla siyah uç bölümünden daha geniş alan kaplar. Bu desen, Küçük Kuğudan ayrımda çok değerlidir; Küçük Kuğuda sarı alan genellikle daha sınırlı ve yuvarlak görünür. Kuğudan ayrım ise daha kolaydır: Kuğunun gagası turuncu-kırmızı ve tabanında belirgin siyah bir yumru bulunurken Ötücü Kuğuda yumru yoktur. Baş profili köşeli, boynu çoğunlukla dik tutulur. Yüzerken Kuğu gibi boynunu belirgin “S” biçiminde kıvırmak yerine daha düz ve dik bir duruş sergiler. Erkek ve dişi görünüş bakımından benzerdir. Gençler gri-kahverengi veya duman grisi tonlarında, gagaları ise erişkinlerin parlak sarı-siyah deseninden daha soluktur; zamanla beyaz erişkin giysisine geçerler. Uçuşta uzun boynunu tamamen ileri, ayaklarını geriye uzatır; güçlü ve düzenli kanat vuruşlarıyla ilerler. Adını da açıklayan en karakteristik özelliği sesidir. Uçuşta ve sürü içinde güçlü, berrak, trompet benzeri ve uzağa taşınan çağrılar çıkarır; göç eden aile grupları çoğu zaman görülmeden önce sesleriyle fark edilir.

Üreme döneminde Ötücü Kuğu kuzeyin geniş, sakin ve bitki bakımından zengin tatlı su habitatlarını kullanır. Tayga ve orman-tundra kuşağındaki sığ göller, yavaş akan nehirler, bataklıklar ve sazlık kıyılar temel üreme alanlarıdır. Çiftler sakin su alanlarına ihtiyaç duyar ve üreme döneminde bölgecidir. Yuva genellikle su kenarında veya sığ su içindeki küçük adacıklarda saz, kamış, ot ve diğer bitkisel malzemelerin yığılmasıyla oluşturulan bir platformdur. Yavrular yumurtadan çıktıktan kısa süre sonra ebeveynleriyle suya girer; aile bağı güçlüdür ve gençler ilk kış boyunca anne babalarıyla birlikte kalabilir. Üreme dışında habitat seçimi genişler. Büyük göller, barajlar, nehir deltaları, lagünler, sığ kıyılar, taşkın düzlükleri ve güvenli açık su alanları geceleme ve dinlenme için kullanılır. Gündüzleri çevredeki çayırlara ve tarım alanlarına geçerek beslenebilir. Türkiye'de özellikle Trakya'daki geniş sulak alanlar ile Karadeniz çevresi ve Göller Bölgesi bu ihtiyaçları karşılayan önemli kış habitatlarıdır. Su rejimindeki değişiklikler, sulak alanların kurutulması ve insan rahatsızlığı kışlama alanlarını olumsuz etkiler. Tarım alanları besin sağlasa da güvenli sulak alanlar geceleme ve dinlenme için vazgeçilmezdir.

Ötücü Kuğu ağırlıklı olarak otçuldur ve beslenmesini mevsime ve bulunduğu habitatın sunduğu kaynaklara göre değiştirir. Sucul bitkilerin yaprak, kök, rizom ve sürgünlerini; saz ve kamışların genç kısımlarını, çeşitli otları ve algleri tüketir. Güçlü gagası kök ve rizomları söküp çıkarmaya uygundur. İlkbahar göçünde yapılan çalışmalar saz rizomlarının bazı konaklama alanlarında önemli bir besin olduğunu göstermiştir. Kışın tarım alanlarından yoğun biçimde yararlanabilir; hasat artığı tahıllar, mısır, buğday ve bazı kök bitkileri önemli enerji kaynaklarına dönüşebilir. Sığ suda baş ve boynunu suya daldırarak veya gövdesini öne yatırarak dipteki bitkilere ulaşır; karada ise kazlar gibi yürüyerek otlar. Göç öncesinde enerji depolamak için tarım alanlarında uzun süre beslenebilir.