Sarıbacaklı kumkuşu

Sarıbacaklı Kumkuşu, Avrupa'nın kuzeyinden İskandinavya ve Rusya boyunca Sibirya'nın doğusuna kadar uzanan arktik ve subarktik kuşakta üreyen göçmen bir kıyı kuşudur. Üreme alanları özellikle tundra ile kuzey orman kuşağının sınırındaki sulak bölgelerde yoğunlaşır. Sonbaharda güneye hareket ederek Batı ve Güney Avrupa, Akdeniz havzası, Afrika, Orta Doğu, Hint alt kıtası ve Güneydoğu Asya'ya kadar uzanan geniş bir bölgede kışlar. Batı Palearktik'te ilkbahar ve sonbahar göçleri sırasında düzenli olarak görülür. Türkiye de türün göç güzergâhı üzerindedir; özellikle ilkbahar ve sonbaharda ülkenin farklı bölgelerindeki sığ sulak alanlarda görülebilir. Deltalar, göl kıyıları, tuzlalar ve geçici su birikintileri göç sırasında önemli konaklama alanlarıdır. Çoğunlukla tek başına veya birkaç bireylik küçük gruplar halinde görülmesi, kalabalık sürüler oluşturan bazı diğer küçük kumkuşlarından ayrılan davranışlarından biridir.

Sarıbacaklı Kumkuşu küçük, ince yapılı, kısa gagalı ve kısa bacaklı bir kumkuşudur. Genel görünüşü oldukça sade olmasına rağmen bazı karakteristik özellikleri tanımlamayı kolaylaştırır. Bacaklar sarımsı, yeşilimsi sarı veya zeytin tonlarındadır; koyu bacaklı Küçük Kumkuşu ile ayrımda önemli bir özelliktir. Gaga kısa, ince ve büyük ölçüde düzdür. Üreme giysisinde üst taraflar gri-kahverengi zemin üzerinde koyu merkezli tüylerle desenlenir; baş, boyun ve göğüste ince koyu çizgiler bulunur. Alt tarafın geri kalanı beyazdır. Üreme dışı dönemde üst taraf daha düzgün ve soluk gri-kahverengi, alt taraf beyazımsı görünür. Genç bireylerde sırt ve kanat örtülerinin açık kenarları daha düzenli bir desen oluşturur. Kuyruğun yanları beyaz, orta bölümü koyudur. Uçuşta belirgin bir beyaz kanat şeridi bulunmaz. Küçük Kumkuşu'ndan daha uzun gövdeli ve daha yatay duruşlu görünmesi, sarımsı bacakları ve daha sade tüy yapısı yararlı ayrım özellikleridir. Beslenirken çoğunlukla sakin hareket eder; gövdesini hafifçe öne eğerek yavaş adımlarla ilerlemesi karakteristiktir. Erkek ve dişi görünüş bakımından birbirine çok benzer.

Üreme döneminde tundra, orman-tundra geçiş kuşağı ve kuzeydeki açık sulak alanları kullanır. Bataklık kenarları, nehir vadileri, sığ göllerin çevresi, nemli çayırlar ve seyrek söğütlerle kaplı açık alanlar başlıca habitatlarıdır. İskandinavya'da yüksek bölgelerdeki nemli ve açık arazilerde de ürer. Yuva yerde, çoğunlukla kısa bitkiler veya alçak çalıların arasında oluşturulan sığ bir çukurdur. Türün üreme sistemi değişkendir; farklı bölgelerde erkek ve dişilerin kuluçka görevini paylaşma biçimleri farklılık gösterebilir ve aynı üreme döneminde birden fazla kuluçka oluşturulabilir. Yavrular yumurtadan çıktıktan kısa süre sonra yürüyerek kendi besinlerini aramaya başlar. Göç ve kışlama dönemlerinde sığ tatlı su habitatlarına belirgin bir eğilim gösterir. Göl ve gölet kıyıları, çamurluklar, bataklıklar, tuzlalar, su basmış tarlalar, rezervuar kenarları ve arıtma havuzlarında görülebilir. Diğer birçok kumkuşunun aksine geniş deniz gelgit düzlüklerine daha az bağımlıdır. Özellikle ince çamurlu, seyrek bitkili ve çok sığ su bulunan küçük alanlardan yararlanabilir.

Sarıbacaklı Kumkuşu ağırlıklı olarak küçük omurgasızlarla beslenir. Böcekler ve larvaları, küçük sinekler, su böcekleri, solucanlar, örümcekler, küçük kabuklular ve yumuşakçalar başlıca besinleri arasındadır. Üreme alanlarında tundra ve sulak çayırlardaki böceklerden yoğun biçimde yararlanır. Göç ve kışlama dönemlerinde sığ su ve çamur yüzeyindeki küçük sucul canlıları toplar. Beslenirken yavaşça yürür, yüzeyde gördüğü avları gagasıyla alır veya gagasını yumuşak çamura hafifçe sokarak araştırır. Zaman zaman su kenarındaki bitkilerin çevresinden böcek toplayabilir. Diğer küçük kumkuşlarıyla aynı alanda beslense bile çoğunlukla daha sakin ve bağımsız hareket eder. Besin seçimi mevsime ve kullanılan sulak alandaki omurgasızların bolluğuna göre değişir.