Suna

Suna, Avrupa'nın batı kıyılarından Akdeniz havzasına, Karadeniz çevresinden Orta Asya üzerinden Çin'e kadar uzanan geniş Palearktik kuşakta yayılış gösterir. Batıdaki popülasyonlar daha çok deniz kıyıları ve haliçlerle bağlantılıyken, doğuya gidildikçe iç kesimlerdeki tuzlu ve acı göller de önemli yaşam alanları haline gelir. Kuzeyde üreyen bireylerin önemli bölümü kışın daha ılıman bölgelere hareket eder; güneydeki bazı popülasyonlar ise yerleşik veya kısa mesafeli göçmendir. Türkiye, türün dağılım alanının önemli bir bölümünde yer alır ve Suna yıl boyunca uygun sulak alanlarda görülebilir. Marmara, Ege ve Akdeniz kıyılarındaki deltalar ve lagünlerin yanı sıra İç Anadolu'daki tuzlu ve acı göller de tür için uygun alanlardır. Üreme sonrasında yetişkinlerde dikkat çekici bir tüy değiştirme hareketi görülür. Kuşlar güvenli ve besince zengin belirli alanlarda toplanarak uçuş tüylerini yeniler; bu dönemde geçici olarak uçma yeteneklerini kaybettiklerinden geniş, sakin sulak alanlara ihtiyaç duyarlar.

Ördeklerle kazlar arasında bir görünüşe sahip, iri ve güçlü yapılı bir su kuşudur. Gövdesinin büyük bölümünün beyaz olması, koyu yeşile çalan siyah baş ve boynu, göğüs çevresini kuşatan geniş kestane renkli bandı ve parlak kırmızı gagası sayesinde uzaktan bile kolaylıkla tanınır. Kanatlarda siyah ve koyu yeşilimsi bölgeler beyaz gövdeyle güçlü kontrast oluşturur. Erkek ve dişinin temel tüy deseni birbirine benzer; ancak erkek genellikle daha iri, baş ve boyun renkleri daha güçlüdür. Üreme dönemindeki erişkin erkeğin kırmızı gagasının alınla birleştiği bölümde belirgin bir kırmızı çıkıntı bulunur. Dişide bu çıkıntı yoktur veya çok daha belirsizdir ve yüz çevresinde beyaz tüyler görülebilir. Genç bireyler erişkinlerden daha soluk renklidir; baş ve boyun kahverengimsi, gövde gri-kahverengi tonlardadır ve erişkinlerin güçlü kestane göğüs bandı henüz belirgin değildir. Uçuşta geniş kanatları, beyaz gövdesi ve koyu kanat bölümleri son derece karakteristik bir görüntü oluşturur. Yaklaşık 1,2–1,3 kg ağırlığındaki erişkinler güçlü ve doğrudan bir uçuşa sahiptir.

Suna özellikle geniş, açık ve sığ sulak alanlarla ilişkilidir. Deniz kıyılarındaki çamurluklar, haliçler, deltalar, lagünler, tuzlu bataklıklar ve kumlu kıyılar başlıca habitatlarını oluşturur. İç kesimlerde ise tuzlu veya acı göller, büyük rezervuarlar, step gölleri ve çevresinde açık arazi bulunan tatlı su sistemlerini kullanabilir. Beslenebilmesi için sığ su ve yumuşak çamurlu zeminlerin bulunması önemlidir. Üreme döneminde yalnızca suyun özellikleri değil, çevrede güvenli yuva alanlarının bulunması da belirleyicidir. Suna yuvasını çoğu ördek gibi açık zeminde yapmak yerine sıklıkla doğal veya başka hayvanlar tarafından oluşturulmuş oyuklara yerleştirir. Tavşan yuvaları, toprak oyukları, kıyı setlerindeki boşluklar, kayalıkların arasındaki kovuklar ve benzeri korunaklı yerlerden yararlanabilir. Uygun yuva alanının sudan bir miktar uzakta olması tür için engel değildir; yavrular yumurtadan çıktıktan kısa süre sonra ebeveynleri izleyerek beslenme alanlarına ulaşabilir. Üreme dışında daha toplulukçu hale gelir ve özellikle zengin kıyı çamurluklarında yüzlerce, uygun bölgelerde çok daha fazla birey bir araya gelebilir.

Beslenmesinin önemli bölümünü sığ sularda ve gelgit çamurluklarında yaşayan küçük omurgasızlar oluşturur. Küçük çift kabuklular, salyangozlar, kabuklular, sucul böcekler ve bunların larvaları temel besin kaynakları arasındadır. Bunlara zaman zaman solucanlar ve çeşitli bitkisel maddeler de eklenir. Beslenme biçimi yaşadığı çamurluk ve sığ su habitatlarına son derece iyi uyum sağlamıştır. Gagasını yumuşak çamurun yüzeyinde yana doğru hareket ettirerek veya çamuru süzerek içindeki küçük canlıları toplar. Çok sığ sularda yürüyerek beslenebildiği gibi su üzerinde yüzerek de dipteki besinlere ulaşabilir. Derin sularda uzun süre dalmak yerine yüzeyde veya yüzeye yakın bölgelerde beslenmeye daha yatkındır. Gelgitli kıyılarda suyun çekilmesiyle ortaya çıkan geniş çamur düzlükleri özellikle verimli beslenme alanlarıdır. Sular yükseldiğinde kuşlar dinlenme bölgelerine çekilir ve uygun alanlar yeniden açıldığında beslenmeye döner. İç sularda da benzer biçimde sığ kıyıları ve omurgasız bakımından zengin çamurlu alanları kullanır. Yavrular gelişimlerinin ilk dönemlerinde büyümeleri için gerekli proteini büyük ölçüde küçük sucul omurgasızlardan sağlar.