Sürmeli çalıkuşu

Sürmeli Çalıkuşu, Avrupa'nın büyük bölümünde ve Kuzeybatı Afrika'nın bazı kesimlerinde yayılış gösteren çok küçük bir ötücü kuştur. Dağılımı özellikle Batı, Orta ve Güney Avrupa'da yoğunlaşır; doğuya doğru Balkanlar ve çevresine uzanır. Güneyde yaşayan popülasyonların önemli bölümü yerleşik veya kısa mesafeli hareketler yaparken, kuzey ve doğudaki bireyler sonbaharda daha ılıman bölgelere göç eder. Kış döneminde Akdeniz çevresindeki bölgelerde sayıları artabilir. Türkiye'de özellikle göç dönemlerinde ve uygun ormanlık alanlarda görülebilir. Küçük boyutuna rağmen göç sırasında deniz ve açık arazi gibi geniş engelleri aşabilen dayanıklı bir kuştur. Avrupa'nın bazı kesimlerinde son yıllarda üreme dağılımını kuzeye doğru genişlettiği gözlenmektedir. Küresel ölçekte koruma durumu Asgari Endişe (LC) kategorisindedir.

Avrupa'nın en küçük kuşlarından biridir ve yalnızca yaklaşık 5–6 gram ağırlığındadır. Gövdesi yuvarlak, gagası çok ince ve sivri, kuyruğu kısa, hareketleri son derece çeviktir. Üst tarafı zeytin yeşili, alt tarafı daha açık ve soluk tonlardadır. En belirgin özelliği güçlü yüz desenidir. Gözün üzerinden geçen geniş beyaz kaş çizgisi, göz hizasındaki siyah şerit ve bunun üzerindeki koyu baş çizgileri yüze karakteristik sürmeli görünüm kazandırır. Tepede erkeklerde daha parlak turuncu, dişilerde ise daha sarı olan renkli bir taç şeridi bulunur. Erkek heyecanlandığında veya kur davranışı sırasında tepe tüylerini kaldırarak turuncu rengin çok daha belirgin görünmesini sağlar. Kanatta iki açık renkli bant ve koyu bölgeler bulunur. Benzer Çalıkuşundan özellikle belirgin beyaz kaşı, siyah göz çizgisi ve daha kontrastlı yüz deseniyle ayrılır.

Sürmeli Çalıkuşu ağırlıklı olarak orman ve yoğun ağaçlık alanlarda yaşar. İğne yapraklı ormanlar, özellikle ladin ve diğer kozalaklı ağaç toplulukları önemli habitatlarıdır; bunun yanında karma ve yaprak döken ormanları da kullanabilir. Sarmaşık, çobanpüskülü veya mantar meşesi gibi yıl boyunca yoğun yaprak sağlayan bitkilerin bulunduğu alanlar özellikle elverişlidir. Kuzey Afrika'da yüksek rakımlardaki sedir ormanlarında da yaşar. Üreme dönemi dışında habitat seçimi daha esnek hale gelir; parklar, büyük bahçeler, koruluklar ve yoğun çalılık alanlarda görülebilir. Genellikle ağaçların dalları arasında sürekli hareket eder ve küçük boyutu nedeniyle yoğun yaprakların arasında kolayca gözden kaybolur. Sonbahar ve kış aylarında başka küçük ötücü türlerle birlikte karma beslenme gruplarına katılabilir. Yuvası çoğunlukla yoğun dallar arasında iyi gizlenmiş, küçük ve derin bir yapıdadır.

Beslenmesinin temelini çok küçük omurgasızlar oluşturur. Küçük böcekler, böcek yumurtaları ve larvaları, yaprak bitleri, minik güveler ve örümcekler başlıca avları arasındadır. İnce ve sivri gagası, yaprakların ve ince dalların arasındaki çok küçük canlıları toplamasına son derece uygundur. Beslenirken çoğunlukla ağacın orta ve üst bölümlerindeki dalları sürekli tarar; yaprakların yüzeyini ve altını dikkatle araştırır. Bir noktada uzun süre kalmak yerine kısa sıçramalar ve hızlı uçuşlarla daldan dala geçer. Ulaşılması güç bir avı almak için kısa süre havada asılı kalabilir veya açıkta uçan küçük böcekleri kısa bir takip uçuşuyla yakalayabilir. Soğuk aylarda başka küçük orman kuşlarıyla birlikte hareket etmesi, geniş bir alanı daha verimli biçimde taramasına yardımcı olur. Çok küçük vücudu ve hızlı metabolizması nedeniyle gün boyunca düzenli biçimde besin bulması özellikle önemlidir.