Tahtalı

Tahtalı, Avrupa'nın hemen tamamından Kuzey Afrika ve Batı Asya'ya kadar uzanan geniş bir coğrafyada yaşayan yaygın bir güvercin türüdür. Avrupa'nın ılıman kesimlerindeki popülasyonların önemli bölümü yerleşiktir veya kısa mesafeli hareketler gerçekleştirirken, kuzey ve doğudaki bireyler sonbaharda daha sıcak bölgelere göç edebilir. Özellikle ekim sonu ve kasım aylarında binlerce bireyden oluşabilen büyük göç toplulukları görülebilir. İber Yarımadası önemli kışlama bölgelerinden biridir. Türkiye'de ormanlık ve ağaçlık alanların yanı sıra tarım arazileri, parklar ve yerleşim çevrelerinde görülebilir. Geniş habitat yelpazesine uyum sağlayabilmesi, tarımsal ürünlerden yararlanması ve son yıllarda şehir ortamlarına giderek daha fazla yerleşmesi türün başarısında önemli rol oynar. Küresel koruma durumu Asgari Endişe (LC) olarak değerlendirilir.

İri ve güçlü yapılı bir güvercindir. Genel tüy rengi mavimsi-gri olup göğüs kısmı pembemsi veya şarap rengini andıran tonlar taşır. Erişkinlerde boynun iki yanında bulunan belirgin beyaz lekeler en karakteristik özelliklerinden biridir. Boynun çevresinde yeşil ve mor tonlarda metalik parlamalar görülebilir. Uçuş sırasında kanatların üzerinde ortaya çıkan geniş beyaz bantlar, türün uzaktan teşhis edilmesini oldukça kolaylaştırır. Kuyruk uzun, uç kısmı koyu renklidir. Gözler açık sarı, gaga ise tabanda kırmızımsı, uçta sarımsı tonlardadır. Erkek ve dişi görünüş bakımından benzerdir. Genç bireylerde erişkinlere özgü beyaz boyun lekeleri bulunmaz veya henüz belirginleşmemiştir. Uçuşu güçlü ve doğrudandır; havalanırken kanatlarını birbirine vurarak belirgin sesler çıkarabilir. BTO verilerinde ortalama ağırlığı yaklaşık 507 gram olarak verilir.

Tahtalının yaşam alanında iki temel unsur öne çıkar: dinlenme ve yuvalama için ağaçlık alanlar, beslenmek için ise açık zeminler. Yaprak döken ve iğne yapraklı ormanlar, koruluklar, ağaç sıraları, çalılıklar ve orman kenarlarında yaşayabildiği gibi tarım arazileri, meralar, köyler, şehir parkları ve bahçelere de kolaylıkla uyum sağlar. Yoğun ormanlarda yuvalasa bile beslenmek için çevredeki açık tarım alanlarına çıkabilir. Yuvasını çoğunlukla ağaç veya büyük çalıların dalları arasına kurar; zaman zaman binalardaki uygun çıkıntıları da kullanabilir. Özellikle son yıllarda kent yaşamına belirgin biçimde uyum sağlamış ve büyük şehirlerin park ve bahçelerinde yaygın hale gelmiştir. Geceyi çoğunlukla ağaçlarda geçirir. BTO verilerinde üreme döneminde en sık yaprak döken ormanlarda, ayrıca çalılık, tarım arazisi, mera, köy ve şehirlerde kaydedildiği belirtilmektedir.

Beslenmesi büyük ölçüde bitkiseldir. Tohumlar, tahıllar, genç sürgünler, yapraklar, tomurcuklar, çiçekler, meyveler ve çeşitli yabani bitkiler diyetinin temelini oluşturur. Meşe palamudu gibi oldukça büyük tohumları ve kiraz büyüklüğündeki meyveleri bütün olarak yutabilir. Tarım alanlarında buğday ve diğer tahılların yanı sıra kolza gibi ürünlerin yapraklarından yoğun biçimde yararlanabilir. Mevsime göre kayın tohumu, alıç meyvesi, yonca ve çeşitli yabani otlar da beslenmeye katılır. Hayvansal besinlerin oranı düşüktür ancak zaman zaman solucanlar, böcekler, larvalar ve küçük yumuşakçalar tüketilebilir. Çoğunlukla yerde yürüyerek beslenir ve uygun tarım alanlarında çok büyük sürüler oluşturabilir. Şehirlerde çimenlikler ve bahçelerde besin aradığı gibi insanların sağladığı yemlerden de yararlanır. Bu geniş ve değişken bitkisel beslenme biçimi, Tahtalının hem kırsal hem de kentsel ortamlara başarıyla uyum sağlamasının önemli nedenlerinden biridir.