Tarla Çintesi

Tarla Çintesi, Batı Avrupa ve Kuzey Afrika’dan Akdeniz havzası, Anadolu ve Kafkasya üzerinden Orta Asya’ya kadar uzanan geniş bir dağılıma sahip açık arazi kuşudur. Avrupa’nın batı ve güneyindeki popülasyonların büyük bölümü yerleşik veya kısa mesafeli hareketler yaparken daha kuzey ve doğudaki bireyler kışın güneye yönelir. Türkiye’de uygun habitatların bulunduğu hemen bütün bölgelerde görülen yaygın bir türdür. Batı, Orta ve Güney Anadolu’da büyük ölçüde yerli olarak bulunurken yüksek ve sert kış koşullarının yaşandığı bölgelerde mevsimsel hareketler gösterebilir. Üreme döneminde erkekler belirgin alanlar tutar ve açık arazideki direk, çalı veya teller üzerinden ötüşleriyle kolayca fark edilir. Üreme sonrasında bölgecilik azalır; erişkin ve genç kuşlar bir araya gelerek sürüler oluşturur. Sonbahar ve kış aylarında tarım arazileri, nadas tarlaları ve anızlarda onlarca, uygun alanlarda yüzlerce bireylik topluluklar görülebilir. Bu dönemde diğer kirazkuşları, serçeler ve ispinozlarla karışık sürüler de oluşturabilir. Dağılımı açık tarım alanlarının yapısı ve geleneksel tarım uygulamalarındaki değişimlerden güçlü biçimde etkilenir.

Yaklaşık 16–19 cm uzunluğunda, 26–32 cm kanat açıklığında ve çoğunlukla 35–55 gram ağırlığında, iri ve tıknaz yapılı bir kirazkuşudur. Diğer birçok kirazkuşunun aksine erkek ve dişinin tüyleri birbirine çok benzer. Genel rengi gri-kahverengidir; üst tarafında belirgin koyu çizgiler, açık renkli alt tarafında ise özellikle göğüs ve böğürlerde uzunlamasına koyu çizgiler bulunur. Baş deseni oldukça sadedir ve belirgin kaş, başlık veya parlak renkli alanlar taşımaz. Gagası kısa, kalın ve tohum kırmaya uygun konik yapıdadır; alt gaga sarımsı, üst gaga daha koyu renklidir. Bacakları açık kahverengi veya pembemsidir. Erkek genellikle dişiden daha iri olmakla birlikte arazide cinsiyetleri ayırmak güçtür. Genç bireyler erişkinlere benzer ancak daha sıcak kahverengi tonlu ve yoğun çizgili olabilir. Uçuşu ağır ve hafif dalgalıdır; bacaklarını zaman zaman sarkıtarak uçması dikkat çekebilir. Erkek üreme döneminde çit direği, tel, çalı veya bitki sapı gibi açık bir noktaya tüneyerek tekrar eden metalik ötüşünü uzun süre sürdürebilir.

Tarla Çintesi geniş ve açık tarım arazilerinin karakteristik türlerinden biridir. Tahıl tarlaları, nadas alanları, kuru çayırlar, meralar, bozkırlar, tarla sınırları ve seyrek çalılı açık araziler başlıca yaşam ortamlarıdır. Tamamen çıplak alanlardan çok kısa veya orta boylu otsu bitkilerin, yabani otların ve seyrek yüksek tüneklerin bir arada bulunduğu mozaik yapıyı tercih eder. Erkeklerin ötüş için kullanabileceği çitler, direkler, teller ve küçük çalılar habitatın önemli unsurlarıdır. Yuvasını yerde veya yere çok yakın, yoğun otların ve diğer bitkilerin arasında iyi gizlenmiş bir noktaya kurar. Çanak biçimindeki yuva kuru ot, sap, yaprak ve ince köklerden yapılır; iç kısmı daha ince otlar ve kıllarla döşenir. Genellikle 3–5 yumurta bırakır. Kuluçkayı büyük ölçüde dişi gerçekleştirir ve yaklaşık 12–14 gün sürer. Erkekler bir üreme döneminde birden fazla dişiyle eşleşebilir. Yavrular henüz uçuş yetenekleri tam gelişmeden yuvadan ayrılabilir. Tarla kenarlarının kaldırılması, yoğun pestisit kullanımı ve sürekli aynı biçimde işlenen geniş tarım alanları besin ve yuvalama olanaklarını azaltabilir.

Tarla Çintesinin beslenmesi mevsime göre değişir. Sonbahar ve kış aylarında başta tahıllar olmak üzere yabani otların ve çeşitli otsu bitkilerin tohumları beslenmenin büyük bölümünü oluşturur. Buğday, arpa ve diğer tahılların yere dökülen tanelerinden yararlanır; hasat sonrası anızlar ve yabani ot bakımından zengin tarla kenarları önemli beslenme alanlarıdır. İlkbahar ve yaz aylarında böcekler ve diğer küçük omurgasızların payı belirgin biçimde artar. Kınkanatlılar, çekirgeler, tırtıllar, sinekler, örümcekler ve çeşitli böcek larvaları tüketilir. Yavruların gelişme döneminde protein bakımından zengin omurgasızlar özellikle önemlidir ve ebeveynler yuvaya yoğun biçimde böcek taşır. Besinini çoğunlukla yerde yürüyerek veya kısa sıçramalar yaparak arar; toprak yüzeyinden ve alçak bitkilerden tohum ve küçük canlıları toplar. Kışın sürü halinde beslenmesi dağınık besin kaynaklarının daha kolay bulunmasını sağlar. Hem tohumlardan hem de mevsimsel olarak bol bulunan omurgasızlardan yararlanabilmesi, açık tarım alanlarında yıl boyunca yaşayabilmesinin temel özelliklerinden biridir.