Tepeli karabatak

Tepeli Karabatak, Avrupa’nın büyük ölçüde deniz kıyılarına bağlı karabatak türlerinden biridir. Yayılışı kuzeydoğu Atlantik kıyılarından Britanya Adaları, İzlanda’nın bazı kesimleri ve İskandinavya boyunca güneye; İber Yarımadası, kuzeybatı Afrika, Akdeniz ve Karadeniz’e kadar uzanır. Coğrafi olarak farklı alt türleri bulunur; Akdeniz ve Karadeniz çevresindeki kuşlar başlıca Gulosus aristotelis desmarestii alt türüne dahildir. Bu popülasyonlar genellikle uzun mesafeli göçler yapmaz, üreme dönemi sonrasında kıyılar boyunca kısa veya orta mesafeli dağılımlar gösterir. Türkiye’de özellikle Ege ve Akdeniz kıyıları ile adalar çevresinde görülür; Marmara ve Karadeniz kıyılarında da kaydedilir. Kayalık, girintili çıkıntılı kıyıların ve açık denize yakın adaların bulunduğu bölgeler tür için önemlidir. Yıl boyunca denizle güçlü bağını korur ve iç sularda görülmesi Büyük Karabatak’a göre oldukça sıra dışıdır.

Orta büyüklükte, ince yapılı ve uzun boyunlu bir karabataktır. Yaklaşık 65–80 cm boya, 90–110 cm kanat açıklığına ulaşabilir. Büyük Karabatak’tan belirgin biçimde daha küçük ve zariftir; başı daha küçük, gagası daha ince, boynu ve kuyruğu nispeten uzundur. Erişkinlerin tüyleri genel olarak siyah görünse de özellikle üreme döneminde güneş ışığında belirgin yeşilimsi, yer yer bronz parlaklık gösterir. Üreme giysisindeki erişkinlerde alnın üzerinde öne doğru kıvrılan kısa ve dikkat çekici bir tepe bulunur; Türkçe adı bu özellikten gelir. Gaga koyu, ağız köşesi ve gaga dibindeki çıplak deri sarımsıdır. Gözleri yeşilimsi tonlardadır. Üreme dönemi dışında tepe küçülür veya tamamen kaybolabilir ve tüylerdeki parlaklık azalır. Genç bireyler erişkinlerden oldukça farklıdır; kahverengimsi üst tarafları ve değişken ölçüde açık renkli alt tarafları vardır. Akdeniz alt türünün gençlerinde alt taraflar özellikle açık olabilir. Uçuşta boynunu ileri uzatır, hızlı ve düzenli kanat vuruşları yapar. Suda gövdesi alçakta kalır; ince başı ve gagası çoğu zaman yukarı doğru hafif bir açıyla tutulur.

Tepeli Karabatak son derece belirgin bir kıyı ve deniz kuşudur. Kayalık deniz kıyıları, açık denizdeki küçük adalar, sarp falezler, kayalık burunlar ve çevresinde balıkça zengin sığ denizlerin bulunduğu bölgeleri tercih eder. Büyük Karabatak gibi göller, barajlar ve büyük nehirlerde yaygın biçimde görülmez; yaşam döngüsünün hemen tamamı tuzlu su ortamlarıyla ilişkilidir. Dinlenirken denizden yükselen kayalar, kıyıdaki taşlık çıkıntılar ve sakin adacıklar sık kullanılan alanlardır. Üreme kolonileri çoğunlukla insanların ve kara yırtıcılarının ulaşmasının güç olduğu falezlerde kurulur. Yuvalar kaya çıkıntıları, yarıklar, mağaralar veya büyük kayalar arasındaki korunaklı bölümlere yerleştirilebilir. Yuva deniz yosunları, dallar ve çeşitli bitkisel materyallerle yapılır. Koloniler birkaç çiftten yüzlerce çifte kadar değişebilir. Genellikle üç yumurta bırakır ve yavruların bakımına her iki ebeveyn katılır. Beslenmek için çoğunlukla koloninin yakınındaki kıyısal sulardan yararlansa da uygun balık sürülerini takip ederek daha uzak alanlara gidebilir.

Tepeli Karabatağın beslenmesinin büyük bölümünü küçük ve orta boy deniz balıkları oluşturur. Diyetin içeriği bölgeye ve mevsime göre değişir; kum yılanbalıkları, kaya balıkları, küçük morina akrabaları ve deniz tabanına yakın yaşayan çeşitli balıklar önemli avlar arasındadır. Akdeniz’de yapılan çalışmalar küçük dip balıklarının beslenmede önemli yer tuttuğunu göstermektedir. Avlanırken su yüzeyinden dalar ve su altında güçlü perdeli ayaklarını kullanarak ilerler. Kanatlarını çoğunlukla gövdesine yakın tutar; yön değiştirmek ve denge sağlamak için kuyruğundan yararlanır. Hem su sütununda hareket eden balıkları takip edebilir hem de kayalık veya kumluk deniz tabanı üzerinde avlanabilir. Dalışları çoğunlukla kıyıya yakın sularda gerçekleşse de oldukça derine inebilir ve bir dakikadan uzun süre su altında kalabilir. Tek başına avlandığı gibi balıkların yoğunlaştığı bölgelerde toplu halde de beslenir. Başarılı bir dalışın ardından genellikle yüzeye çıkarak balığı gagasında düzeltir ve baş tarafından yutar. Tüyleri tamamen su geçirmez olmadığından dalışların ardından kayalar üzerinde kanatlarını açarak dinlenmesi sık görülen karakteristik davranışlarından biridir.