Alasığırcık

Alasığırcık, Güneydoğu Avrupa’dan Karadeniz’in kuzeyi ve Anadolu üzerinden Kafkasya, Orta Asya ve Batı Asya’ya uzanan bozkır kuşağında düzensiz ve koloniler halinde üreyen göçmen bir türdür. Üreme dağılımı yıldan yıla önemli ölçüde değişebilir; özellikle çekirge bolluğunun yüksek olduğu bölgelerde bir yıl çok sayıda ürerken sonraki yıllarda aynı alanda hiç görülmeyebilir. Türkiye’de yaz göçmeni ve geçit kuşudur. İlkbaharda çoğunlukla nisan sonu ve mayıs aylarında görülmeye başlar; uygun yıllarda özellikle İç, Doğu ve Güneydoğu Anadolu’daki açık arazilerde üreme toplulukları oluşturabilir. Yaz sonunda koloniler dağılır ve kuşlar güneye yönelir. Kışlama alanlarının büyük bölümü Hindistan ve çevresindeki Güney Asya bölgelerindedir. Son derece sosyal bir kuştur; üreme döneminde bile kalabalık koloniler oluşturur, üreme sonrasında ise çok büyük sürüler halinde dolaşabilir. Sığırcıklarla karışık sürüler oluşturması yaygındır.

Erişkin üreme giysisindeki Alasığırcık çarpıcı siyah-pembe renkleri sayesinde kolay tanınır. Baş, boğaz, kanatlar ve kuyruk parlak siyahtır; sırt, omuzlar, göğüs ve karın belirgin pembe renktedir. Siyah bölgeler uygun ışıkta morumsu veya yeşilimsi metalik parlaklık gösterebilir. Erişkin erkekte başın arkasından uzanan siyah, sivri ve belirgin bir tepe bulunur; heyecanlandığında bu tüyleri kaldırabilir. Dişide renkler daha mat, pembe alanlar daha soluk ve tepe daha kısa görünür. Gaga üreme döneminde pembemsi, tabanı daha koyu; bacaklar pembe-kahverengidir. Genç bireyler erişkinlerden tamamen farklıdır ve genel olarak soluk kahverengi görünür. Genç Sığırcıkla karıştırılabilir; daha açık kuyruksokumu, daha kısa ve kalın görünümlü sarımsı gaga ile genel açık renkli görünüş ayrımda yardımcı olur. Sonbaharda gençlerin erişkin tüylerine geçişi sırasında siyah ve pembe tüylerin kahverengi gençlik tüyleriyle karıştığı alacalı bir görünüm oluşabilir. Yerde hızlı yürür, sürüler halinde hareket eder ve uçuşu güçlü, doğrudan ve hızlıdır.

Alasığırcık açık, sıcak ve kurak arazileri tercih eder. Bozkırlar, yarı çöller, kısa otlu meralar, tarım alanları, taşlık düzlükler ve çekirgelerin yoğun bulunduğu geniş açık alanlar başlıca yaşam ortamlarıdır. Üreme alanının seçiminde uygun yuva yerlerinden çok, çevrede bol miktarda böcek bulunması belirleyici olabilir. Bu nedenle koloniler yıllar arasında yer değiştirebilir. Koloni halinde ürer ve yüzlerce, uygun koşullarda binlerce çift birbirine yakın yuvalar kurabilir. Yuvalar kaya ve taş yığınlarının arasındaki boşluklara, yarıklara, duvar oyuklarına ve bazen binalardaki uygun boşluklara yapılır. Yuva kuru otlar, ince saplar, yapraklar ve tüylerle döşenir. Genellikle 4–6 yumurta bırakılır; kuluçka ve yavruların beslenmesine her iki ebeveyn de katılır. Yavruların gelişimi sırasında koloninin çevresinde sürekli gidip gelen büyük erişkin sürüleri görülebilir. Üreme tamamlandıktan sonra koloniler hızla boşalabilir ve kuşlar besin kaynaklarını takip ederek geniş alanlara dağılır.

Alasığırcığın beslenmesinde böcekler, özellikle çekirgeler çok önemli yer tutar. Üreme bölgelerinin ve kolonilerin oluşumu çoğu zaman çekirge yoğunluğuyla yakından ilişkilidir. Çekirgelerin yanı sıra cırcır böcekleri, kınkanatlılar, tırtıllar ve çeşitli böcek larvalarını tüketir. Yavrular büyük ölçüde protein bakımından zengin böceklerle beslenir. Avını çoğunlukla yerde yürüyerek veya koşarak yakalar; büyük sürüler açık arazide ilerleyerek böceklerin yoğunlaştığı bölgeleri tarar. Tarım alanlarında böcek sürülerinden yoğun biçimde yararlanabilir. Yaz sonuna doğru ve göç döneminde beslenme daha çeşitli hale gelir; üzüm, dut, kiraz ve diğer yumuşak meyveler ile çeşitli bitkisel besinleri tüketebilir. Meyve veren ağaç ve bağlarda kalabalık sürüler halinde toplanabilir. Besin kaynaklarının geçici ve düzensiz dağılımına hızlı tepki vermesi, türün göçebe karakterli üreme ve beslenme davranışının temel özelliklerinden biridir.