Uzunkuyruklu Baştankara

Uzunkuyruklu Baştankara, Avrupa'nın büyük bölümünden Anadolu, Kafkasya ve Rusya üzerinden Sibirya, Çin, Kore ve Japonya'ya kadar uzanan geniş bir Palearktik yayılışa sahiptir. Popülasyonların büyük bölümü yerleşiktir; uzun mesafeli düzenli göç yapmaz, ancak özellikle üreme dönemi dışında besin ararken daha geniş alanlarda dolaşabilir. Türkiye'de uygun ağaçlık habitatların bulunduğu geniş bir alanda yıl boyunca görülür ve ürer. Marmara, Karadeniz, Ege ve Akdeniz'in ağaçlık kesimleri ile iç bölgelerdeki uygun orman ve vadilerde bulunur. Üreme dönemi dışında aile grupları birleşerek hareketli sürüler oluşturur. Bu sürüler orman ve çalılıklar boyunca sürekli ilerler; zaman zaman baştankara, sıvacı ve çıvgın gibi diğer küçük ötücülerle karışık topluluklara katılır. İlkbaharda sürüler dağılır ve çiftler üreme bölgelerine yerleşir.

Uzunkuyruklu Baştankara küçük, yuvarlak gövdeli ve gövdesinden belirgin biçimde daha uzun görünen kuyruğuyla kolay tanınan zarif bir ötücüdür. Baş ve boyun büyük ölçüde beyazdır; birçok popülasyonda başın yanlarından geriye uzanan koyu çizgiler bulunurken bazı kuzey formlarında baş tamamen beyaz olabilir. Sırt koyu renkli, omuz ve yan bölgeler pembemsi-kızıl veya kahverengimsi tonlardadır. Alt taraf açık renkli olup böğür ve karın çevresinde hafif pembemsi tonlar görülebilir. Kanatlar kısa ve koyu, kuyruk çok uzun, dar ve siyah-beyaz desenlidir. Gaga son derece kısa ve küçüktür. Erkek ve dişi dış görünüş bakımından birbirine çok benzer; gençlerde yüz ve göz çevresindeki koyu renkler daha belirgin olabilir. Dallarda son derece çevik hareket eder; ince dalların uçlarına kadar ilerleyebilir, ters asılarak yaprak ve tomurcukların arasını araştırabilir. Uçuşu kısa kanatları nedeniyle hızlı kanat vuruşları ile kısa süzülmelerin birbirini izlediği dalgalı bir yapıdadır. Sürü içindeki bireyler hareket sırasında ince, tiz ve tekrarlanan temas çağrılarıyla sürekli haberleşir.

Uzunkuyruklu Baştankara özellikle yaprak döken ve karışık ormanları, orman kenarlarını, sık çalılıkları ve ağaçlarla çalıların birlikte bulunduğu mozaik alanları tercih eder. Meşe, kayın, huş, kızılağaç ve söğüt gibi yapraklı ağaçların bulunduğu habitatlarda sık görülür; yalnızca kapalı ormanlara bağlı değildir. Nehir ve dere kenarı ağaçlıkları, çitlerle bölünmüş tarım alanları, fundalıklar, koruluklar, büyük parklar, mezarlıklar ve ağaçlıklı bahçeler de kullanılabilir. Üreme döneminde sık çalılar ve yoğun dallanmış ağaçlar yuva için önem kazanır. Türün yuvası Avrupa kuşları arasında en karmaşık yapılardan biridir. Yosun, liken ve örümcek ağları kullanılarak esnek, kapalı ve oval bir yapı oluşturulur; dış yüzeyi liken ve kabuk parçalarıyla kamufle edilir, içi çok sayıda küçük tüyle döşenir. Yuvanın yan tarafında küçük bir giriş bulunur ve esnek duvarları yavrular büyüdükçe genişleyebilir. Üreme biyolojisinin dikkat çekici özelliklerinden biri yardımlaşmadır. Kendi yuvalama girişimi başarısız olan bazı bireyler yakın akrabalarının yuvasına katılarak yavruların beslenmesine yardımcı olabilir. Üreme sonrasında ebeveynler, yavrular ve akraba bireylerden oluşan gruplar yeniden birleşerek geniş bir alanda birlikte dolaşır. Kışın sık çalılık ve ağaç örtüsü hem beslenme hem de geceleme açısından önemlidir.

Uzunkuyruklu Baştankaranın beslenmesini ağırlıklı olarak küçük böcekler, bunların yumurta ve larvaları ile örümcekler oluşturur. Özellikle tırtıllar üreme döneminde ve yavruların beslenmesinde önemli bir kaynaktır. Avlarını yaprakların, ince dalların, tomurcukların ve ağaç kabuğunun yüzeyinden toplar. Küçük gövdesi ve çevikliği sayesinde daha iri kuşların ulaşamadığı ince dal uçlarında beslenebilir; gerektiğinde dala ters asılarak yaprakların altını araştırır. Sonbahar ve kış aylarında böceklerin azalmasıyla küçük tohumlar ve bazı bitkisel besinlerden de yararlanabilir. Beslenme sırasında sürü sürekli hareket eder ve bireyler temas çağrılarıyla birbirlerinin konumunu takip eder.