Yeşilimsi çıvgın

Yeşilimsi Çıvgın, kuzeydoğu Avrupa'dan Orta Asya ve Himalayalar'a uzanan geniş kuşakta üreyen, kışı Güney Asya'da geçiren uzun mesafeli göçmen bir yaprak ötleğenidir. Üreme alanları Baltık çevresi ve kuzeybatı Rusya'dan Ural Dağları, Sibirya'nın güneyi ve Orta Asya'nın dağ sistemlerine; güneyde Himalayalar boyunca Afganistan, Pakistan, Hindistan'ın kuzeyi ve Nepal çevresine kadar uzanır. Dağılışı coğrafi olarak farklı topluluklardan oluşur ve tür, Orta Asya ile Himalayalar çevresindeki evrimsel çeşitlenme çalışmalarıyla da tanınır. Sonbaharda kuzeydeki üreme alanlarından ayrılan kuşların büyük bölümü güneye yönelerek Pakistan ve Hindistan başta olmak üzere Güney Asya'da kışlar. İlkbaharda aynı genel göç sistemi üzerinden kuzeye döner. Türkiye düzenli üreme alanlarının batı ve güneybatısında kaldığından nadir bir geçiş konuğudur. Özellikle göç döneminde ağaçlık kıyılar, parklar ve çalılıklarda görülebilir; Türkiye'de düzenli ve yaygın bir üreme popülasyonu bulunmaz.

Yeşilimsi Çıvgın küçük, ince yapılı, uzun kaş çizgili ve çevik bir yaprak ötleğenidir. Üst tarafları gri-yeşil, zeytin yeşili veya hafif kahverengimsi zeytin tonlarında; alt tarafları kirli beyaz ile açık gri-beyaz arasındadır. Sarı tonlar çoğunlukla sınırlıdır ve kuş genel olarak Yeşil Çıvgından daha mat görünür. Gaga tabanından başlayarak gözün üzerinden geriye uzanan uzun, açık krem veya sarımsı kaş çizgisi belirgindir; bunun altında koyu göz çizgisi bulunur. Kanatta genellikle büyük örtü teleklerinin açık uçlarından oluşan belirgin bir kanat çizgisi vardır. Bazı bireylerde ikinci çizginin zayıf izi görülebilir. Gaga ince ve sivri, üst kısmı koyu, alt gaganın tabanı daha açık renklidir. Bacaklar gri, kahverengimsi veya koyu et renginde olabilir. Erkek ve dişi görünüş bakımından benzerdir. Yeşil Çıvgınla ayrımı özellikle Kafkasya ve çevresinde önemlidir. Yeşilimsi Çıvgın çoğunlukla daha mat ve gri-yeşil, kaşı daha soluk, kanat çizgisi daha beyazımsı ve alt tarafları daha az sarıdır. Bununla birlikte tüy aşınması ve ışık renkleri değiştirebildiğinden ses teşhiste değerlidir. Ötüşü hızlı, canlı ve ritmik kısa cümlelerden oluşur; çağrısı belirgin biçimde iki heceli, yükselen karakterde duyulabilir. Beslenirken sürekli dallar arasında hareket eder ve yaprak uçlarında kısa süre havada asılı kalabilir.

Yeşilimsi Çıvgın üreme alanının farklı kesimlerinde çeşitli orman tiplerini kullanır. Kuzey ve batıdaki popülasyonlar çoğunlukla yaprak döken veya karışık ormanlarda, huşluklarda, nehir vadilerindeki söğüt ve kızılağaç topluluklarında, orman açıklıkları ve kenarlarında yaşar. Orta Asya ve Himalayalar'da dağ ormanları, seyrek ağaçlıklı yamaçlar, ardıç toplulukları ve orman üst sınırına yakın çalılıklar kullanılabilir. Genel olarak yoğun yaprak örtüsüyle açık alanların bir arada bulunduğu aydınlık orman yapısını tercih eder. Yuvasını çoğunlukla yere veya yere çok yakın bir noktaya, köklerin, taşların, yosunların veya sık bitkilerin arasına gizler. Kubbemsi yuva kuru ot, yosun ve diğer bitkisel materyallerden yapılır ve girişi yandadır. Göç döneminde habitat seçimi genişler; parklar, bahçeler, kıyı ağaçlıkları, korular ve çalılıklar kullanılabilir. Güney Asya'daki kışlama alanlarında açık ormanlar, bahçeler, plantasyonlar ve ağaçlıklı tarım alanlarında da görülür.

Yeşilimsi Çıvgın esas olarak küçük böcekler ve diğer eklembacaklılarla beslenir. Sinekler, sivrisinekler, küçük kınkanatlılar, yaprak bitleri, kelebek ve güvelerin yumurta, tırtıl ve larvaları ile örümcekler başlıca avları arasındadır. Besinini çoğunlukla ağaç ve çalıların yaprakları, ince dalları ve sürgünleri arasında arar. Yaprakların alt yüzeylerini dikkatle kontrol eder, küçük avları doğrudan toplar ve dal uçlarındaki böceklere ulaşmak için kısa süre havada asılı kalabilir. Uçan böcekleri yakalamak amacıyla kısa hava atakları da yapar. Üreme döneminde yavrular ağırlıklı olarak küçük böcekler ve yumuşak gövdeli larvalarla beslenir. Göç ve kış dönemlerinde küçük meyvelerden sınırlı biçimde yararlanabilse de beslenmesinin temelini omurgasızlar oluşturur.