Benekli kumkuşu

Benekli Kumkuşu, kuzeydoğu Sibirya'nın arktik ve subarktik bölgelerinde üreyen, çok uzun mesafeli göç yapan iri bir kumkuşudur. Üreme alanları özellikle Çukotka ve çevresindeki dağlık tundralarda yoğunlaşır. Üreme sonrasında güneye hareket ederek Doğu Asya kıyılarını izler; Sarı Deniz çevresindeki geniş gelgit düzlükleri göç sırasında önemli konaklama alanlarıdır. Kışlama bölgeleri Güneydoğu Asya'dan Avustralya kıyılarına kadar uzanır ve büyük sürüler özellikle kuzey Avustralya'da toplanabilir. Daha küçük sayılar Hindistan çevresine ve Hint Okyanusu kıyılarına ulaşır. Türkiye ana göç güzergâhının çok batısında kalır ve tür ülkede son derece nadir bir ziyaretçidir. Batı Palearktik'teki gözlemler çoğunlukla normal göç rotasından uzaklaşmış bireylere aittir. Türkiye'de görülebilecek bir kuşun özellikle iri Kumkuşu ve diğer Calidris türleriyle dikkatle karşılaştırılması gerekir.

Benekli Kumkuşu güçlü gövdeli, iri başlı, orta uzunlukta bacaklı ve sağlam gagalı büyük bir kumkuşudur. Gaga siyah, hafifçe aşağı kıvrık ve başa oranla oldukça güçlü görünür. Üreme giysisinde baş, boyun ve göğüs koyu çizgi ve beneklerle yoğun biçimde desenlenir; göğsün altı ve böğürlerde koyu damla biçimli lekeler belirgindir. Sırt ve kanat örtülerinde siyah, kestane, gri ve açık renklerin oluşturduğu karmaşık bir desen bulunur. Karın daha açık renklidir. Üreme dışı dönemde görünüş belirgin biçimde sadeleşir; üst taraflar gri, alt taraflar beyazımsı, göğüs ise ince gri çizgili olur. Genç bireylerin sırt ve kanat örtülerinde açık tüy kenarları düzenli, pullu bir görünüm oluşturur. İri Kumkuşu'na benzer ancak genellikle daha iri ve ağır yapılıdır; daha güçlü gagası ve farklı gövde oranları dikkat çeker. Üreme giysisindeki yoğun göğüs ve böğür lekeleri önemli bir ayrım özelliğidir. Uçuşta beyaz kanat şeridi görülür; kuyruksokumu ve kuyruğun orta bölümü daha koyudur. Sürü halinde uçarken hızlı ve eş zamanlı yön değişiklikleri yapabilir.

Üreme döneminde deniz kıyısından uzakta, kuzeydoğu Sibirya'nın dağlık tundralarında yaşar. Taşlık dağ sırtları, seyrek bitkili tundra yamaçları, kısa ot ve likenlerle kaplı yüksek düzlükler başlıca yuvalama habitatlarıdır. Yuva açık zeminde, taşlar ve alçak tundra bitkileri arasında oluşturulan sığ bir çukurdur. Yavrular yumurtadan çıktıktan kısa süre sonra hareket ederek çevrede beslenmeye başlar. Üreme dönemi dışında habitat tercihi tamamen değişir ve tür büyük ölçüde deniz kıyılarına bağlanır. Geniş gelgit düzlükleri, çamurluklar, haliçler, korunaklı koylar, lagünler ve sığ kıyılar başlıca yaşam alanlarıdır. Gelgit çekildiğinde açığa çıkan çamurluklarda beslenir, yükselen suda ise kumsallar ve güvenli kıyı alanlarında dinlenir. Göç sırasında belirli konaklama alanlarında çok büyük sürüler oluşturabilir. Bu nedenle göç güzergâhındaki zengin gelgit düzlüklerinin korunması tür için büyük önem taşır. Kıyıların doldurulması ve gelgit habitatlarının kaybı kullanılabilir beslenme alanlarını ciddi biçimde azaltabilir.

Benekli Kumkuşu çoğunlukla omurgasızlarla beslenir. Üreme alanlarında böcekler, böcek larvaları ve tundrada bulunan diğer küçük kara omurgasızlarını tüketir. Göç ve kışlama dönemlerinde beslenmesinin temelini çift kabuklu yumuşakçalar, küçük kabuklular, deniz solucanları ve diğer dip canlıları oluşturur. Güçlü gagası sert kabuklu avları toplamasına ve yumuşak çamurun içindeki canlılara ulaşmasına yardımcı olur. Gelgit çekilirken açığa çıkan yüzeylerde yürüyerek av arar; yüzeydeki canlıları topladığı gibi gagasını çamura sokarak da beslenir. Uzun göçlerden önce önemli enerji rezervleri oluşturması gerektiğinden zengin beslenme alanlarında yoğun biçimde beslenir. Göç sırasında aynı çamurluklarda binlerce bireyin bir araya gelebilmesi bu yüksek besin gereksiniminin belirgin sonuçlarından biridir.