Bataklık Suyelvesi

Bataklık Suyelvesi, Avrupa'nın orta, doğu ve güneydoğu kesimlerinden Balkanlar ve Türkiye üzerinden Kafkasya, Hazar çevresi ve Orta Asya'ya kadar uzanan sulak alanlarda üreyen göçmen bir su kuşudur. Sonbaharda üreme alanlarını terk ederek Doğu Akdeniz ve Orta Doğu üzerinden Afrika'nın doğu ve güney kesimlerindeki kışlama bölgelerine yönelir; ilkbaharda yeniden kuzeye döner. Türkiye hem üreme alanı hem de önemli bir göç geçididir. Uygun tatlı su bataklıkları, sazlık göller ve deltaların bulunduğu bölgelerde üreyebilir; ilkbahar ve sonbahar göçlerinde ülkenin çok daha geniş bölümündeki sulak alanlarda görülür. Gizli yaşamı nedeniyle bulunduğu alanlarda bile kolay fark edilmez. Göç sırasında geceleri hareket eder; gündüzleri yoğun kıyı bitki örtüsünde dinlenip beslenir.

Bataklık Suyelvesi küçük, ince yapılı, kısa gagalı ve uzun parmaklı bir ralliddir. Erişkin erkekte yüz, boğaz ve göğüs belirgin mavi-gri; sırt ve kanatlar sıcak zeytin-kahverengidir. Böğürlerde diğer bazı küçük suyelvelerinde görülen güçlü siyah-beyaz enine bantlanma bulunmaz. Kuyruk altı örtüleri siyah-beyaz desenlidir ve kuş kuyruğunu kaldırdığında dikkat çekebilir. Dişi genel olarak daha kahverengidir; yüz ve alt tarafta sıcak devetüyü veya açık kahverengi tonlar görülür, boğaz daha açık olabilir. Gaga kısa, düz ve çoğunlukla yeşilimsi; bacaklar yeşilimsi tonlardadır. Genç bireyler erişkinlerden daha soluk ve kahverengi olup alt taraflarında açık-koyu düzensiz desenler gösterebilir. Küçük Suyelvesi ile karıştırılması mümkündür; Bataklık Suyelvesinde özellikle erkeğin gri yüz ve alt tarafı, daha sade böğürleri ve genel tüy deseni önemlidir. Uzun parmakları yüzen bitkiler ve çamur üzerinde hareket etmesini kolaylaştırır. Çoğunlukla sazların arasında yürür veya su yüzeyindeki bitkilerin üzerine çıkar; açıkta görüldüğünde kuyruğunu sık sık yukarı kaldırabilir. Uçuşu kısa mesafelerde zayıf ve aceleci görünse de göç sırasında uzun mesafeler kat eder. Üreme dönemindeki sesi tekrarlanan, tok ve ritmik çağrılardan oluşur ve özellikle akşam ile gece saatlerinde duyulabilir.

Bataklık Suyelvesi sığ tatlı su ile yoğun fakat yapısal olarak çeşitli su bitkilerinin birlikte bulunduğu sulak alanlara bağlıdır. Sazlıklar, kamışlıklar, göl ve gölet kıyıları, bataklıklar, taşkın düzlükleri ve yavaş akan suların bitkili kenarları temel yaşam alanlarıdır. Tamamen kapalı ve kuru sazlıklardan çok, saz kümeleri arasında küçük açık su yüzeyleri, çamurlu kıyılar ve yüzen bitkilerin bulunduğu mozaik alanları tercih eder. Su seviyesinin çok derin olmaması beslenebilmesi açısından önemlidir. Üreme döneminde yuva yoğun su bitkileri arasında, çoğunlukla suyun hemen üzerinde veya çok yakınında gizlenir. Saz, yaprak ve diğer bitkisel malzemelerden yapılan yuva çevredeki bitki örtüsüyle bütünleşir. Yavrular yumurtadan çıktıktan kısa süre sonra hareket edebilir ve ebeveynleriyle birlikte yoğun bitki örtüsü içinde dolaşmaya başlar. Çoğunlukla sazların sınırında ve bitkilerin altında sessizce hareket eder. Göç sırasında daha küçük sazlıklar, sulama kanalları, drenaj hendekleri ve geçici su birikintileri de kullanılabilir. Sulak alanların kurutulması, kıyı bitki örtüsünün tamamen temizlenmesi ve üreme dönemindeki hızlı su seviyesi değişimleri uygun habitatların kaybına yol açabilir.

Bataklık Suyelvesinin beslenmesinde küçük sucul omurgasızlar ağırlıktadır. Böcekler ve larvaları, küçük yumuşakçalar, solucanlar, örümcekler ve çeşitli küçük kabuklular başlıca besinleri arasındadır. Bunun yanında su ve bataklık bitkilerinin tohumları ile diğer yumuşak bitkisel materyalleri de tüketebilir. Besinini çoğunlukla sığ suyun kenarında, çamurlu yüzeylerde veya yüzen bitkilerin üzerinde yürüyerek toplar. Kısa gagasıyla su yüzeyinden ve bitkilerin üzerinden küçük avları alır, zaman zaman yumuşak çamuru araştırır. Açık alanda uzun süre kalmaz. Sabah erken saatler, akşam ve sakin dönemlerde daha görünür olabilir. Mevsime ve bulunduğu sulak alandaki kaynaklara göre hayvansal ve bitkisel besinler arasında geçiş yapabilmesi, göç sırasında farklı sulak alanlardan yararlanmasına yardımcı olur.