Ada martısı

Ada Martısı, dünya dağılımı büyük ölçüde Akdeniz havzasıyla sınırlı olan karakteristik bir deniz kuşudur. Başlıca üreme alanları İspanya, Portekiz, Fransa'nın güneyi, İtalya, Yunanistan, Türkiye ve Kuzey Afrika kıyılarındaki adalar, adacıklar ve korunaklı kıyı alanlarıdır. Batı Akdeniz, dünya nüfusunun önemli bölümünü barındırır. Üreme sonrasında bireylerin bir kısmı Akdeniz'de kalırken diğerleri Cebelitarık üzerinden Atlantik'e çıkarak Fas, Batı Sahra, Moritanya ve Senegal kıyılarına kadar güneye iner. Türkiye türün doğal dağılım alanı içindedir; özellikle Ege ve Akdeniz kıyıları önem taşır. Ege'deki adalar ve insan etkisinin sınırlı olduğu küçük adacıklar üreme açısından uygun alanlar sağlar. Üreme dönemi dışında kıyılar boyunca daha geniş bir alana dağılabilir. Açık denizde beslenmesine rağmen kıyıdan çok uzaklaşması gerekmeyen bölgeleri tercih eder ve balık sürülerinin bulunduğu verimli kıyı sularını takip eder.

Ada Martısı, ince ve zarif yapılı, uzun kanatlı bir martıdır. Erişkinlerde baş, boyun, göğüs, karın ve kuyruk beyaz; sırt ve kanat üstleri açık gridir. Kanat uçları siyah olup üzerlerinde küçük beyaz lekeler bulunabilir. En karakteristik özelliği koyu kırmızı gagasıdır; gaganın ucuna yakın siyah bir bant ve sarımsı uç dikkat çeker. Bacaklar koyu gri ile yeşilimsi gri arasında değişir, göz koyudur. Bu özellikleri onu Akdeniz kıyılarında birlikte görülebildiği Gümüş Martıdan kolaylıkla ayırır. Gümüş Martı daha güçlü gövdeli ve sarı gagalıdır; Ada Martısı ise daha ince, uzun ve zarif görünür. Erkek ve dişi dış görünüş bakımından benzerdir. Genç bireyler erişkinlerden oldukça farklıdır; baş ve gövdede kahverengimsi tonlar, sırt ve kanatlarda koyu desenler bulunur, gaga koyudur. Erişkin tüy yapısına birkaç yıl içinde kademeli olarak ulaşır. Uçuşu sakin ve zariftir; uzun kanatlarıyla deniz üzerinde rahatça süzülür. Beslenirken su yüzeyine yaklaşarak kısa dalışlar veya ani hamleler yapabilir.

Ada Martısı yaşam döngüsü boyunca deniz kıyılarına güçlü biçimde bağlıdır. Üreme kolonileri çoğunlukla insanların ve karasal yırtıcıların erişiminin sınırlı olduğu küçük kayalık adalarda ve adacıklarda bulunur. Seyrek bitkili taşlık alanlar, kumlu zeminler ve kıyıya yakın düz açıklıklar yuvalama için kullanılabilir. Bazı bölgelerde lagünler, tuzlalar ve liman çevresindeki yapay alanlarda da koloniler kurulabilir. Yuva yerde açılan sığ bir çukurdur ve çevreden toplanan kuru otlar, küçük dallar ve diğer bitkisel malzemelerle döşenir. Genellikle koloniler halinde ürer. Beslenmek için koloniden denize açılan kuşlar kıyıya yakın sular, kıta sahanlığı üzerindeki deniz alanları, koylar ve balık sürülerinin yoğunlaştığı bölgeleri kullanır. Üreme dönemi dışında kumsallar, haliçler, lagünler, tuzlalar ve liman çevrelerinde de görülebilir. Diğer birçok büyük martıya göre çöplükler ve yoğun kent ortamlarıyla ilişkisi daha zayıftır.

Ada Martısının temel besinini küçük ve orta boy deniz balıkları oluşturur. Sardalya ve hamsi benzeri sürü oluşturan balıkları özellikle tercih eder. Deniz yüzeyine yakın balıkları uçarken fark ederek suya kısa dalışlar yapabilir veya yüzeyden toplayabilir. Gece beslenmesi tür için oldukça karakteristiktir ve karanlıkta yüzeye yaklaşan balıklardan yararlanır. Balıkçı teknelerini takip ederek av sırasında veya sonrasında denize bırakılan balıkları da tüketebilir. Balıkların yanı sıra daha az miktarda kabuklular, küçük omurgasızlar ve karasal küçük hayvanlardan yararlanabilir. Genel olarak balığa diğer birçok martı türünden daha fazla bağımlıdır ve beslenme alanlarının dağılımı denizdeki balık bolluğuna göre değişebilir.