Benekli Sinekkapan

Benekli Sinekkapan, Avrupa’nın büyük bölümünden Kuzey Afrika’nın kuzeybatısına, Anadolu ve Kafkasya üzerinden Batı ve Orta Asya’ya kadar uzanan geniş bir üreme dağılımına sahip uzun mesafeli göçmen bir türdür. Avrupa ve Batı Asya’daki popülasyonların tamamına yakını sonbaharda Afrika’ya göç eder ve kışı Sahra’nın güneyindeki tropikal ve subtropikal bölgelerde geçirir. Türkiye’de yaygın bir yaz göçmeni ve geçit kuşudur; uygun ağaçlık habitatların bulunduğu birçok bölgede ürer. İlkbaharda çoğunlukla nisan ayında görülmeye başlar, mayıs boyunca kuzeye geçen göçmen bireylere rastlanabilir. Üreme tamamlandıktan sonra ağustos ayında güneye hareket belirginleşir; sonbahar göçü eylül ayında yoğunlaşır ve ekim ayına kadar devam edebilir. Göç sırasında kıyılar, bahçeler, parklar ve seyrek ağaçlı açık alanlarda sıkça görülür. Uzun mesafeli göçünü büyük ölçüde gece gerçekleştirir. Üreme döneminde çoğunlukla çiftler halinde ve bölgeci yaşarken göç döneminde tek tek veya gevşek gruplar halinde bulunabilir. Afrika’daki kışlama alanlarında da böcek bakımından zengin açık ağaçlık habitatları tercih eder.

Yaklaşık 13,5–15 cm uzunluğunda, 23–25 cm kanat açıklığında ve çoğunlukla 12–20 gram ağırlığında, ince ve dik duruşlu küçük bir sinekkapandır. Genel rengi sade gri-kahverengidir. Üst tarafı gri veya kahverengimsi-gri, alt tarafı kirli beyazdır; alın, tepe, boğaz ve göğsün üst bölümündeki ince koyu çizgiler türün adını aldığı benekli görünümü oluşturur. Gagası kısa, geniş tabanlı ve sivri, gözleri koyu, bacakları siyahtır. Gaga çevresindeki ince kıllar uçan böceklerin yakalanmasına yardımcı olur. Erkek ve dişi dış görünüş bakımından birbirine çok benzer. Genç bireyler erişkinlerden daha belirgin beneklidir; üst taraflarında açık renkli lekeler, alt taraflarında koyu pullu desenler bulunur. En karakteristik davranışı açık bir dal, çit, direk veya tel üzerinde oldukça dik biçimde oturarak çevresini gözlemesidir. Uçan bir böcek fark ettiğinde tünekten hızla ayrılır, havada ani dönüşlerle avını yakalar ve çoğunlukla aynı noktaya geri döner. Tünerken kanatlarını ve kuyruğunu kısa hareketlerle oynatması sık görülür. Ötüşü gösterişsiz, ince ve tiz seslerden oluşur.

Benekli Sinekkapan, uçan böcekleri rahatça görebileceği açık alanlarla avlanma tüneği sağlayan ağaçların bir arada bulunduğu habitatları tercih eder. Seyrek yaprak döken ormanlar, orman açıklıkları ve kenarları, meyve bahçeleri, zeytinlikler, parklar, büyük bahçeler, köy çevreleri, dere boyları ve yaşlı ağaçların bulunduğu tarım alanları başlıca yaşam ortamlarıdır. Çok sık ve kapalı ormanlardan genellikle kaçınır; ağaçların arasında açık uçuş koridorlarının bulunması önemlidir. İnsan yerleşimlerine iyi uyum sağlayabilir ve uygun yuva yerlerinin bulunduğu sakin bahçelerde üreyebilir. Yuvasını çoğunlukla ağaç kovukları, kırık dalların oluşturduğu oyuklar, sarmaşıklar, duvar boşlukları, bina çıkıntıları ve saçak altları gibi yarı açık korunaklı noktalara yapar. Çanak biçimindeki yuva kuru ot, ince kökler, yosun ve bitki liflerinden hazırlanır. Genellikle 4–5 yumurta bırakır ve kuluçka yaklaşık iki hafta sürer. Yavruların beslenmesine her iki ebeveyn katılır. Aynı çift veya bireyler uygun üreme alanlarına sonraki yıllarda yeniden dönebilir ve eski yuva çevresini tekrar kullanabilir.

Beslenmesinin büyük bölümünü uçan böcekler oluşturur. Sinekler, sivrisinekler, kelebek ve güveler, kanatlı karıncalar, arılar, yaban arıları ve küçük kınkanatlılar başlıca avları arasındadır. Adını aldığı sinek yakalama davranışında çevreyi iyi gören açık bir tünek seçer ve burada hareketsiz bekler. Uçan böceği fark ettiğinde kısa ve çevik bir uçuşla havalanır, avını havada yakalar ve çoğu kez başlangıçtaki tüneğine geri döner. Aynı noktadan art arda çok sayıda avlanma uçuşu yapabilir. Havada yakalamanın yanında yaprak, dal, duvar veya zemin üzerindeki böcekleri de toplayabilir. Serin ve yağışlı havalarda uçan böceklerin azalmasıyla yerde ve bitki yüzeylerinde besin arama oranı artar. Yaz sonu ve sonbahar göçü sırasında böceklerin yanında küçük, yumuşak meyveleri de tüketebilir. Yavrular hemen tamamen böcekler ve diğer küçük omurgasızlarla beslenir. Göç öncesinde enerji rezervlerini artırması gerektiğinden böcek yoğunluğunun yüksek olduğu orman kenarları, bahçeler ve sulak alan çevresindeki ağaçlık bölgeler önemli beslenme alanlarıdır.