Ağaç İncirkuşu

Ağaç İncirkuşu, Avrupa'nın büyük bölümünden doğuya doğru Rusya, Kafkasya, Anadolu ve Orta Asya üzerinden Sibirya'nın içlerine kadar uzanan geniş bir üreme dağılımına sahip uzun mesafeli bir göçmendir. Sonbaharda üreme bölgelerini terk ederek Akdeniz havzası ve Orta Doğu üzerinden Afrika'ya göç eder; kışlama alanları Sahra'nın güneyindeki geniş kuşakta, özellikle Batı, Orta ve Doğu Afrika'nın savan ve açık ağaçlıklarında bulunur. Türkiye hem önemli bir göç geçiş alanı hem de üreme bölgesidir; ilkbaharda gelen kuşlar yaz sonunda yeniden güneye yönelir. Marmara, Karadeniz, İç Anadolu'nun kuzeyi, Doğu Anadolu ve uygun dağlık kesimlerde yaz aylarında görülür; açık ormanlar ve orman sınırlarında ürer. İlkbahar ve sonbahar göçlerinde ülkenin çok daha geniş bölümünde rastlanabilir; bu dönemlerde kıyı bölgelerinde de düzenli biçimde görülebilir.

Ağaç İncirkuşu ince yapılı, zarif, kahverengi üst taraflı ve açık renk alt tarafı koyu çizgili tipik bir incirkuşudur. Başta belirgin açık kaş çizgisi, koyu göz çizgisi ve ince gagası dikkat çeker. Üst taraf zeytin-kahverengi ile sıcak kahverengi tonlarında, sırt ise ince koyu çizgilidir. Göğüste belirgin koyu benek ve çizgiler bulunur; bunlar böğürlere doğru belirgin biçimde incelir. Bu özellik, çok benzediği Çayır İncirkuşundan ayrımında yararlıdır. Bacakları çoğunlukla açık pembemsi, arka tırnağı ise Çayır İncirkuşuna göre daha kısa ve daha kıvrıktır. Gençler daha belirgin çizgili ve pullu görünebilir. Yerde yürürken kuyruğunu hafifçe hareket ettirir, fakat sık sık ağaç ve çalıların dallarına konması onu açık araziye daha sıkı bağlı incirkuşlarından ayırır. Üreme dönemindeki erkek karakteristik ötüş uçuşuyla kolay fark edilir: bir ağaç tepesinden yükselir, havada öter ve ardından kanatlarını açarak paraşüt gibi süzülüp çoğunlukla başka bir dala iner. Çağrısı uçuş sırasında verilen ince ve keskin bir sestir. Tür teşhisinde tüy deseninin yanında ses, arka tırnak yapısı, böğür çizgilerinin inceliği ve ağaçlara konma davranışı birlikte değerlendirilmelidir.

Ağaç İncirkuşu adından da anlaşılacağı gibi ağaçlarla ilişkili olsa da kapalı ve sık ormanların içinden çok, açık zemin ile seyrek ağaçların bir arada bulunduğu geçiş habitatlarını tercih eder. Orman açıklıkları, orman kenarları, yeni kesilmiş veya gençleştirilmiş orman sahaları, seyrek çamlıklar, fundalıklar, ağaçlıklı meralar, açık dağ ormanları ve çalılıklarla bölünmüş çayırlıklar başlıca üreme ortamlarıdır. Habitatın temel özelliği yerde beslenmeye elverişli kısa veya seyrek bitki örtüsü ile erkeğin ötüş için kullanabileceği yüksek ağaç ve dalların birlikte bulunmasıdır. Adına rağmen yuvasını ağaçta değil, yerde yapar. Dişi yuvayı ot kümeleri, fundalık veya alçak bitkilerin arasında iyi gizlenmiş sığ bir çukura kurar; kuru ot, yaprak ve ince bitkisel malzemeler kullanılır, iç kısmı daha yumuşak materyalle döşenir. Göç sırasında habitat seçimi genişler; tarla kenarları, bahçeler, parklar, kıyı çalılıkları ve seyrek ağaçlıklı açık alanlarda görülebilir. Afrika'daki kışlama döneminde savanlar, açık ormanlar ve ağaç-çalı örtüsü bulunan otlaklardan yararlanır. Avrupa'nın bazı bölgelerinde uzun dönemli azalmalar kaydedilmiş; habitat yapısındaki değişimler ile Afrika'daki kışlama koşullarının birlikte etkili olabileceği değerlendirilmiştir.

Ağaç İncirkuşu üreme döneminde ağırlıklı olarak küçük omurgasızlarla beslenir. Kınkanatlılar, böcek larvaları, tırtıllar, sinekler, yaprak böcekleri, küçük çekirgeler ve örümcekler başlıca avları arasındadır. Besinini çoğunlukla yerde, kısa otların ve yaprak döküntülerinin arasında yürüyerek toplar; zaman zaman bitkiler ve alçak dallar üzerindeki böcekleri de alır. Yavrulara özellikle küçük ve yumuşak gövdeli omurgasızlar taşınır. Yaz sonu ve sonbaharda böceklerin yanında çeşitli tohumlar ve bazı bitkisel besinler diyete katılabilir. Göç ve kışın böceklerin bol olduğu açık ağaçlıklar ve çalılık kenarları önemli beslenme alanlarıdır.