Karagagalı Sumru

Karagagalı Sumru, Avrupa'nın Atlantik kıyılarından Akdeniz, Karadeniz ve Hazar Denizi çevresine kadar uzanan geniş fakat parçalı bir bölgede üreyen göçmen bir deniz kuşudur. Üreme kolonileri çoğunlukla deniz kıyılarında, büyük deltalar ve lagün sistemlerinde yoğunlaşır. Türkiye'de özellikle Ege, Akdeniz ve Karadeniz kıyılarındaki uygun sulak alanlarda görülebilir; göç dönemlerinde kıyı boyunca farklı noktalarda karşılaşmak mümkündür. Üreme mevsiminin ardından koloniler dağılır ve kuşların önemli bölümü güneye doğru hareket eder. Avrupa'da üreyen popülasyonların bir kısmı Batı Avrupa kıyılarında kalırken büyük bölümü Atlantik boyunca güneye ilerleyerek Batı Afrika kıyılarına ulaşır. Bazı bireyler üreme ve kışlama alanları arasında birkaç bin kilometrelik göçler gerçekleştirir. İlkbaharda yeniden kuzeye yönelen kuşlar geleneksel üreme bölgelerine döner. Koloni yerleri yıldan yıla değişebilir; bir yıl yoğun biçimde kullanılan bir alan sonraki yıllarda terk edilerek yakınlardaki başka bir uygun adaya veya kıyı bölgesine geçilebilir. Bu hareketlilik, türün güvenli yuvalama alanlarının durumuna ve çevredeki besin kaynaklarının değişimine hızlı biçimde tepki verebilmesini sağlar.

Orta-büyük boylu, uzun kanatlı ve zarif yapılı bir sumrudur. Gövdesi beyaz, sırtı ve kanat üstleri açık gridir. Erişkin üreme giysisinde başın üst bölümünü kaplayan siyah başlık ve ensede geriye doğru uzanan dağınık, sivri tepe tüyleri karakteristiktir. En ayırt edici özelliklerinden biri uzun ve ince siyah gagasının sarı uçlu olmasıdır. Bu özellik, aynı bölgelerde görülebilen birçok diğer sumrudan ayrılmasını kolaylaştırır. Bacaklar kısa ve siyahtır. Kanatlar uzun, dar ve sivri; kuyruk çatallıdır. Üreme dönemi sonrasında siyah başlık özellikle alın bölgesinden gerilemeye başlar ve başın ön kısmında beyazlık artar; siyah renk daha çok ense ve başın arka bölümünde kalır. Genç bireylerde sırt ve kanat örtülerinde koyu kahverengimsi lekeler bulunur ve erişkinlerin temiz gri-beyaz görünümü henüz oluşmamıştır. Erkek ve dişi dış görünüş bakımından birbirine oldukça benzerdir. Uçuşu güçlü fakat zariftir; uzun kanatlarla düzenli vuruşlar yapar ve beslenirken deniz üzerinde belirli bir yükseklikte dolaşarak aşağıdaki balıkları arar. Erişkinlerin ağırlığı yaklaşık 240 gram civarındadır.

Karagagalı Sumru yaşamının büyük bölümünde deniz ve kıyı habitatlarıyla ilişkilidir. Kumlu ve çakıllı kıyılar, alçak kıyı adaları, kum setleri, deltalar, haliçler, acı su lagünleri ve açık denize yakın sığ kıyı bölgeleri başlıca yaşam alanlarıdır. Üreme döneminde yırtıcılardan ve yoğun insan hareketinden görece korunmuş açık alanları tercih eder. Koloniler oldukça sıkışık olabilir ve çok sayıda çift birbirine yakın yuva yapabilir. Yuva genellikle çıplak veya seyrek bitkili zemindeki basit bir çukurdan oluşur; yoğun ve yüksek bitki örtüsünden kaçınır. Çoğunlukla bir veya iki yumurta bırakır. Bazı bölgelerde diğer koloni halinde üreyen deniz kuşlarıyla aynı alanları paylaşabilir. Beslenmek için koloniden kilometrelerce uzaklaşarak kıyı sularına ve açık denize çıkabilir, ardından yakaladığı balıkla yuvaya döner. Üreme dışında kıyılar, körfezler, haliçler ve açık denizin kıyıya yakın bölümleri kullanılmaya devam eder. Dinlenmek için kum adaları, kıyı setleri ve gelgit sırasında açığa çıkan güvenli düzlüklerde topluluklar oluşturabilir.

Beslenmesinin temelini küçük ve orta büyüklükteki balıklar oluşturur. Özellikle su yüzeyine yakın sürüler oluşturan balıklar önemli avlardır; bulunduğu bölgeye ve mevsime bağlı olarak ringa, çaça ve kum yılanbalıkları gibi türlerden yoğun biçimde yararlanabilir. Küçük karidesler, deniz solucanları ve diğer deniz canlıları da beslenmeye eklenebilir. Avlanırken deniz yüzeyinin üzerinde uçarak aşağıyı dikkatle tarar. Balığı fark ettiğinde kanatlarını ayarlayarak kısa süre konumunu belirler, ardından baş aşağı hızla suya dalar. Genellikle yüzeye yakın balıkları hedefler ve birkaç metreyi aşmayan dalışlarla avını yakalar. Sudan çıktıktan sonra yeniden havalanarak aramaya devam eder. Üreme döneminde yakalanan balıkların önemli bölümü yavrulara taşınır; gagasında uzunlamasına tuttuğu tek bir balıkla koloniye dönen erişkinler sık görülür. Yavrular büyüdükçe taşınan avların büyüklüğü de artabilir. Balık sürülerinin kıyıya yakınlığı ve bolluğu üreme başarısını doğrudan etkileyebilir; erişkinlerin uygun av bulmak için daha uzun mesafeler katetmek zorunda kalması yavruların beslenme sıklığını azaltabilir. Bu nedenle güvenli yuvalama alanları kadar kolonilerin çevresindeki verimli ve balık bakımından zengin deniz alanları da türün yaşam döngüsünde büyük önem taşır.