Kırmızıgagalı Dağ Kargası

Kırmızıgagalı Dağ Kargası, Batı Avrupa'nın Atlantik kıyılarından Kuzey Afrika ve Akdeniz çevresine, Anadolu ve Kafkasya üzerinden Orta Asya, Himalayalar ve Çin'e kadar uzanan geniş fakat parçalı bir yayılışa sahiptir. Avrupa'da özellikle batı kıyıları ve güneydeki dağ sistemlerinde; Afrika'da Atlas Dağları ve Etiyopya'nın yüksek kesimlerinde bulunur. Asya'daki yayılışı Türkiye, Kafkasya, İran ve Orta Asya'nın dağlık bölgelerinden Himalayalar'a ve doğuya doğru Çin'e ulaşır. Uygun kayalık yuva alanları ile kısa bitki örtülü beslenme sahalarının birlikte bulunmasına bağlı olduğundan birçok bölgede yereldir. Popülasyonların çoğu yerleşiktir; yüksek dağlarda yaşayan kuşlar kışın daha alçak kesimlere inebilir. Türkiye'de yerleşik ve üreyen bir türdür. Üreme dönemi dışında da aynı dağ sistemlerinde kalır; sürüler özellikle uygun beslenme alanlarında bir araya gelebilir. Özellikle Doğu Anadolu'da yaygındır; Karadeniz dağları, İç Anadolu'nun yüksek kesimleri ve Toroslar boyunca da görülür. Güneydoğu Anadolu'da daha yerel bir dağılışa sahiptir.

Kırmızıgagalı Dağ Kargası, bütünüyle siyah tüylü, uzun kanatlı ve çevik yapılı bir kargagildir. Erişkinlerde tüyler yakından bakıldığında yeşilimsi veya mavimsi metalik parıltılar gösterir. En ayırt edici özellikleri uzun, ince, belirgin biçimde aşağı kıvrılan parlak kırmızı gagası ve kırmızı bacaklarıdır. Erkek ve dişi dış görünüş bakımından birbirine çok benzer. Genç kuşların tüyleri daha mat, gagaları kırmızı yerine turuncumsu veya sarımsı, bacakları ise daha soluk renklidir. Sarıgagalı Dağ Kargasıyla aynı bölgelerde görülebilir. Ondan daha uzun ve kıvrık kırmızı gagasıyla kolayca ayrılır; Sarıgagalı Dağ Kargasının gagası kısa ve sarıdır. Uçuşta geniş, parmaklı kanatları ve nispeten kısa kuyruğuyla belirgin bir siluet oluşturur. Hava akımlarını ustalıkla kullanır; kayalık yamaçlarda yükselirken ani dönüşler, dalışlar ve akrobatik manevralar yapabilir. Yerde yürür, koşar ve kısa sıçramalarla ilerleyerek toprağı araştırır. Sesi yüksek, berrak ve çınlayan, çoğunlukla iki heceli çağrılardan oluşur ve uçuş sırasında sıkça duyulur. Sürü içindeki bireyler hareket halindeyken sesli temaslarını sürdürür.

Kırmızıgagalı Dağ Kargası kayalık dağlar, uçurumlar, sarp vadiler ve deniz kıyısındaki yüksek falezlerle ilişkili bir türdür. Üreme alanının yakınında kısa otlu mera, çayırlık veya seyrek bitkili açık zemin bulunması büyük önem taşır; çünkü besininin önemli bölümünü toprak yüzeyinden ve kısa bitki örtüsü arasından toplar. Dağlık bölgelerde kaya duvarları, yarlar, mağaralar ve derin çatlaklar güvenli yuvalama alanları sağlar. Anadolu ve Asya'da çoğunlukla yüksek dağlık alanlar, yaylalar ve kayalık vadiler kullanılır. Yuvasını mağara, kaya yarığı veya uçurumdaki korunaklı bir boşluğa kurar; kimi bölgelerde terk edilmiş taş yapılar ve benzeri insan yapımı boşluklardan da yararlanabilir. Yuva kuru saplar, kökler ve ince dallardan oluşturulur, iç bölümü yün, kıl ve diğer yumuşak malzemelerle döşenir. Kışın kar örtüsünün beslenmeyi güçleştirdiği yüksek alanlardan daha alçak vadilere, güneş gören yamaçlara ve açık meralara inebilir.

Beslenmesinin temelini yerde yaşayan veya toprağın hemen altında bulunan omurgasızlar oluşturur. Karıncalar ve larvaları, kınkanatlılar, sinek larvaları, çekirgeler, tırtıllar, örümcekler, solucanlar ve çeşitli küçük eklembacaklılar başlıca avları arasındadır. Uzun ve kıvrık gagası, kısa otların arasını araştırmaya ve toprağın yüzeyindeki çatlaklardan av çıkarmaya elverişlidir. Çoğunlukla sürü halinde kısa otlu meralarda dolaşır; gagasını toprağa sokarak veya taşları ve bitki diplerini inceleyerek beslenir. Otlatılan alanlar, bitki örtüsünü kısa tutarak avlara ulaşmasını kolaylaştırabildiği için önemli beslenme sahaları oluşturabilir. Sonbahar ve kış aylarında hayvansal besinin azalmasıyla çeşitli tohumlar, tahıllar ve meyvelerden de yararlanır. Yavruların beslenmesinde ise protein bakımından zengin böcekler ve larvalar ağırlıktadır.