Kızılkuyruklu Örümcekkuşu

Kızılkuyruklu Örümcekkuşu, Orta ve Doğu Asya'nın kurak kuşağında üreyen, kışı daha güneyde geçiren göçmen bir örümcekkuşudur. Başlıca üreme alanları Kazakistan'ın doğusu ve Orta Asya'dan Moğolistan, Transbaykalya ve kuzey Çin'e kadar uzanır. Kışı Arap Yarımadası, Güney İran, Pakistan, kuzeybatı Hindistan ve Kuzeydoğu Afrika'da geçirir. Türkiye ana üreme alanının batısında kalır ve tür ülkede düzenli, yaygın bir göçmen değildir. Çoğunlukla sonbahar ve ilkbahar geçişlerinde görülen nadir bir ziyaretçidir; az sayıda kış kaydı da bilinmektedir. Taksonomisi geçmişte karmaşık değerlendirilmiş ve bazı yakın formlar aynı tür altında ele alınmıştır. Özellikle gençlerin yakın akraba Lanius phoenicuroides ile ayrımı dikkat gerektirir. Üreme alanlarından ayrılış çoğunlukla yaz sonu ve sonbaharda gerçekleşir; ilkbaharda kuzeye dönüş sırasında Türkiye'nin doğu ve güneydoğusundaki açık kurak alanlarda rastlanma olasılığı artabilir.

Kızılkuyruklu Örümcekkuşu, genel görünüşü açık kum, boz ve sıcak bej tonlarının hâkim olduğu, uzun kuyruklu ve dik duruşlu bir örümcekkuşudur. Erişkin erkeğin başı ve sırtı soluk kum grisi veya açık boz-kahverengi, alt tarafları kremden sıcak devetüyüne uzanan tonlardadır. Sağrı ve özellikle kuyruk belirgin kızıl, tarçın veya pas kahverengisidir; türün Türkçe adını veren en dikkat çekici özellik budur. Göz çevresindeki koyu maske erkekte belirgindir, ancak çoğu zaman Kızılsırtlı Örümcekkuşundaki kadar geniş ve keskin değildir. Kaş çizgisi soluk ve genellikle belirsizdir. Kanatlar koyu kahverengimsi, telek kenarları daha açıktır; bazılarında küçük açık kanat lekesi görülür. Dişi daha soluk, maskesi daha zayıf ve alt tarafları ince pullu veya dalgalı desenli olabilir. Uçuşta kızıl kuyruk ve sağrı, açık kum renkli gövdeyle belirgin bir bütün oluşturur; kanatlar gövdeye göre daha koyu görünür. Genç kuşlarda üst ve alt taraflardaki ince enine desenler daha belirgindir. Gaga güçlü, uç kısmı kancalıdır ve avı kavrayıp parçalamaya uyarlanmıştır. Çalı, tel, direk veya kuru dal üzerinde dik durup çevresini gözetler. Kuyruğunu sık sık hareket ettirmesi karakteristiktir. Yakın türlerden ayrımı özellikle ilk yaş kuşlarında güçtür; renk tonu, baş deseni, maske, kanat ve kuyruk birlikte değerlendirilmelidir.

Kızılkuyruklu Örümcekkuşu açık, sıcak ve kurak peyzajların kuşudur. Üreme alanlarında bozkır ve yarı çöllerdeki seyrek çalılıklar, nehir vadilerindeki ılgın toplulukları, kurak yamaçlar, çalılıklarla bölünmüş açık düzlükler ve tarım alanlarının kenarları kullanılır. Yoğun ağaç örtüsünden kaçınır; avını görebileceği açık zemin ile gözetleme tüneklerinin birlikte bulunduğu alanları tercih eder. Dikenli çalılar hem yuva için korunak hem de avların saklanabileceği noktalar sağlar. Göç ve kış döneminde habitat seçimi daha geniştir. Kurak ovalar, yarı çöl, seyrek akasya ve çalılık alanlar, mera kenarları, tarım arazileri, yol kenarları, vadi tabanları ve sulak alan çevresindeki kuru çalılıklar kullanılabilir. Yuvasını çalı veya küçük ağaçların dalları arasına kurar; kuru saplar, ince dallar ve bitki liflerinden yapılan yuvanın içi daha ince ve yumuşak malzemelerle döşenir. Göç dışında çoğunlukla tek başına görülür.

Beslenmesinin büyük bölümünü iri böcekler ve diğer küçük hayvanlar oluşturur. Çekirgeler, kınkanatlılar, çeşitli böcek larvaları, zar kanatlılar ve diğer eklembacaklılar başlıca avlarıdır; örümcekleri ve uygun olduğunda küçük omurgalıları da yakalayabilir. Tipik örümcekkuşu avlanma yöntemini kullanır: açık bir tünekten çevresini gözler, yerde veya alçak bitkiler arasında fark ettiği ava hızla uçar ve çoğunlukla aynı ya da yakındaki başka bir tüneğe döner. Güçlü ve kancalı gagası avı öldürmeye ve parçalamaya uygundur. Fazla veya hemen tüketemeyeceği avları dikenlere, sivri dallara ya da tel gibi çıkıntılara geçirerek saklayabilir; böylece geçici bir besin deposu oluşturur. Yavrularını ağırlıkla böcekler ve larvalarla besler; göç döneminde mevcut avlara göre fırsatçı davranır.