Tarla Kazı

Tarla Kazı, Avrasya'nın kuzeyindeki tundra kuşağında üreyen ve kış aylarında daha güneydeki ılıman bölgelere göç eden büyük bir kazdır. Üreme alanları Kuzey Rusya ve Sibirya boyunca uzanır. Batı popülasyonları kışlamak üzere Batı ve Orta Avrupa ile Güneybatı Asya'ya yönelirken, daha doğudaki popülasyonlar Çin, Kore Yarımadası ve Japonya'ya kadar ulaşır. Göç hareketleri hava koşullarına bağlı olarak yıldan yıla değişebilir; sert kışlarda kuşlar normal kışlama bölgelerinden daha güneye ve batıya hareket edebilir. Türkiye, türün ana kışlama merkezlerinin güneyinde kalmakla birlikte göç hareketleri ve özellikle sert kış koşulları sırasında görülebileceği ülkeler arasındadır. Kış döneminde diğer gri kaz türleriyle karışık sürüler oluşturabilmesi, özellikle az sayıdaki bireylerin fark edilmesini güçleştirebilir. İlkbaharda kuzeye dönüş başlar ve kuşlar mayıs sonlarından itibaren Arktik üreme alanlarına ulaşır. Üreme faaliyetleri kuzey yazının kısa olması nedeniyle oldukça sıkışık bir zaman diliminde gerçekleşir. Tür göçmen karakterlidir ve yıllık yaşam döngüsü kuzeydeki üreme alanları ile güneydeki geniş kışlama ve beslenme sahaları arasında düzenli hareketlerle şekillenir.

İri gövdeli, güçlü yapılı ve genel olarak koyu kahverengi tonlara sahip bir gri kazdır. Baş ve boyun gövdeye göre daha koyu kahverengidir; sırt ve kanat örtülerindeki tüylerin açık kenarları pullu bir görünüm oluşturur. Karın daha açık kahverengi, kuyruk altı ve kuyruk çevresi ise beyazdır. Bacakların belirgin turuncu rengi önemli tanı özelliklerinden biridir. Gaga büyük ölçüde siyah olup üzerinde değişen genişlikte turuncu bir bölüm veya bant bulunur. Gaga biçimi tanıda özellikle önemlidir; nispeten kısa, kalın ve tabanı yüksek bir görünüş sergiler. Erkek ve dişi tüy renkleri bakımından birbirine benzer, ancak erkek ortalama olarak biraz daha iri olabilir. Genç bireylerin renkleri daha donuk, tüy desenleri daha belirsizdir ve gaga ile bacaklardaki renkler erişkinlerdeki kadar canlı olmayabilir. Yakın akraba kazlarla ayrımı her zaman kolay değildir; bireysel renk değişkenliği nedeniyle yalnızca gagadaki turuncu miktarına güvenmek yanıltıcı olabilir. Baş-boyun oranı, gaganın biçimi, gövde yapısı ve genel duruş birlikte değerlendirilmelidir. Uçuş sırasında güçlü ve düzenli kanat vuruşları yapar; göç eden sürüler diğer kazlarda olduğu gibi çizgi veya V biçimli dizilişler oluşturabilir.

Üreme döneminde Arktik tundrada göl ve akarsu kıyılarını, geniş sulak vadileri ve tundra ile tayganın birleştiği açık alanları kullanır. Yuva için çevreyi görebileceği nispeten kuru ve hafif yükselmiş zeminleri seçerken, yakın çevrede beslenmeye uygun nemli çayırlar ve sulak alanların bulunması önemlidir. Kuzeydeki kısa yaz boyunca bitki gelişiminin hızlanması hem erişkinler hem de büyüyen yavrular için zengin besin sağlar. Üreme dönemi sona erdiğinde habitat tercihi büyük ölçüde değişir. Kışın açık tarım arazileri, çayırlar, otlaklar, tahıl tarlaları ve geniş sulak alanların çevresindeki düzlüklere yönelir. Gündüz saatlerinde tarlalarda beslenen sürüler, rahatsız edildiklerinde veya gecelemek için yakındaki göl, rezervuar, bataklık ve diğer güvenli su alanlarına çekilebilir. Bu nedenle uygun kışlama habitatında açık beslenme alanlarıyla güvenli tatlı su kaynaklarının birbirine yakın olması önemlidir. Doğudaki popülasyonlar pirinç tarlalarından da yoğun biçimde yararlanabilir. Kışın diğer kaz türleriyle aynı tarım alanlarında bulunabilir ve büyük karışık sürülere katılabilir.

Tarla Kazı esas olarak otçuldur ve beslenmesi mevsim boyunca mevcut bitkisel kaynaklara göre değişir. Üreme alanlarında taze otlar, sazlar ve diğer tundra bitkilerinin yeşil bölümleri önemli besin kaynaklarıdır. Yaz ilerledikçe çeşitli meyveler de beslenmeye eklenebilir. Kışlama bölgelerinde ise çayır otları, genç tahıl filizleri, tarlalarda hasat sonrasında kalan buğday ve diğer tahıl taneleri, bezelye ve fasulye gibi tohumlar ile çeşitli kök ve yumrulardan yararlanır. Patates ve pancar gibi hasat sırasında tarlada kalan bitkisel ürünler de uygun olduğunda tüketilebilir. Doğu Asya'daki kışlama alanlarında pirinç tarlaları önemli beslenme sahaları oluşturabilir. Genellikle yerde yürüyerek otlar ve genç sürgünleri koparır; hasat edilmiş tarlalarda toprağın üzerinde kalan tane ve bitki parçalarını toplar. Günün önemli bölümünü toplu halde beslenerek geçirebilir. Sürünün bazı bireyleri beslenirken diğerlerinin çevreyi gözetlemesi, yaklaşan tehlikenin erken fark edilmesini sağlar. Kışlama alanlarındaki yoğun tarımsal kullanımı nedeniyle tarlalar yalnızca geçici bir besin kaynağı değil, türün kış boyunca enerji dengesini koruyabilmesinde önemli bir habitat unsurudur.