Kınalı Keklik

Kınalı Keklik, Balkanların doğusundan Anadolu, Kafkasya ve Orta Doğu üzerinden İran, Afganistan, Orta Asya ve Himalayaların batısına kadar uzanan geniş bir Palearktik dağılıma sahiptir. Doğal yayılışının dışında av kuşu olarak Kuzey Amerika, Hawaii ve Yeni Zelanda gibi birçok bölgeye de götürülmüş ve bazı yerlerde kalıcı popülasyonlar oluşturmuştur. Büyük ölçüde yerleşiktir; uzun mesafeli düzenli göç yapmaz, ancak kar örtüsü, su ve besin durumuna bağlı olarak özellikle dağlık bölgelerde mevsimsel yükselti hareketleri gösterebilir. Türkiye türün doğal dağılımının merkezindeki ülkelerden biridir ve uygun habitat bulunan birçok bölgede yaşar. İç Anadolu, Akdeniz'in iç ve dağlık kesimleri, Doğu ve Güneydoğu Anadolu başta olmak üzere kayalık ve yarı kurak arazilerde yaygındır; yerel yoğunluğu av baskısı, habitat kalitesi ve su kaynaklarına göre değişir. Türkiye'de azalan yerel popülasyonları desteklemek amacıyla üretme istasyonlarında yetiştirilen bireylerin doğaya salındığı çalışmalar da yürütülmektedir.

Kınalı Keklik dolgun gövdeli, kısa kuyruklu, güçlü bacaklı ve karakteristik baş deseni sayesinde kolay tanınan bir yer kuşudur. Sırt ve kanat örtüleri sıcak boz-kahverengi, göğüs gri, karın daha açık krem tonlarındadır. Beyaz boğazı çevreleyen kalın siyah bant gözlerden geçerek alın ve boyun yanlarıyla birleşir; böylece yüz ve boğaz çevresinde belirgin bir çerçeve oluşturur. Yanlarda siyah, beyaz ve kestane renkli güçlü dikey bantlar bulunur. Gaga, göz çevresindeki çıplak deri ve bacaklar parlak kırmızı tonlarıyla dikkat çeker. Erkek ve dişi tüy deseni bakımından çok benzerdir; erkek genellikle daha güçlü yapılıdır ve bacaklarında mahmuz bulunması daha olasıdır, ancak bu özellikler arazide her zaman seçilemez. Gençler daha soluk, kahverengimsi ve daha az kontrastlıdır; erişkinlerin belirgin yan bantları ve yüz deseni zamanla gelişir. Tehlike karşısında ilk tercihi uçmak yerine hızla koşarak taşların ve bitkilerin arasına saklanmaktır. Havalandığında güçlü kanat vuruşlarıyla hızlı ve çoğunlukla alçaktan uçar, ardından süzülerek yeniden zemine iner. En tanıdık sesi giderek hızlanan, sert ve ritmik hecelerden oluşur; bu karakteristik ötüş uzak mesafeden duyulabilir.

Kınalı Keklik açık, kuru ve taşlık arazilerin karakteristik türlerinden biridir. Kayalık dağ yamaçları, taşlı bozkırlar, yarı kurak çalılıklar, seyrek otlaklar, kuru vadiler, tarla kenarları ve kayalıklarla bitki örtüsünün mozaik oluşturduğu alanları kullanır. Sık ormanlardan genellikle kaçınır; taşların sağladığı saklanma alanlarıyla açık beslenme yüzeylerinin birlikte bulunması uygundur. Kurak mevsimde su kaynakları dağılımını etkiler ve sabah-akşam su içmek için kaynak veya dere çevresine gelebilir. Üreme döneminde çiftler oluşur ve dişi yuvasını çoğunlukla yerde, bir taşın, çalının veya ot kümesinin koruduğu sığ bir çukura kurar. Yuva kuru otlar ve az miktarda bitkisel materyalle döşenir. Civcivler yumurtadan kısa süre sonra yuvadan ayrılır ve ebeveynlerini izler. Üreme sonrasında aileler birleşebilir ve kışın daha büyük gruplar görülebilir. Türkiye'de tarımsal dönüşüm, yapılaşma, aşırı otlatma ve özellikle kontrolsüz avcılık yerel popülasyonları olumsuz etkileyebilir. Doğal habitatların korunması, salım çalışmalarından bağımsız olarak temel öneme sahiptir.

Kınalı Keklik ağırlıklı olarak bitkisel beslenir. Çeşitli yabani otların tohumları, tahıllar, taze yapraklar, sürgünler, tomurcuklar ve mevsimsel küçük meyveler temel besinleridir. Tarım alanlarının yakınında dökülmüş buğday ve arpa tanelerinden de yararlanabilir. Çoğunlukla yerde yürüyerek beslenir; yüzeydeki gevşek toprağı ve bitki artıklarını eşeleyerek tohumları ortaya çıkarır. Diyet mevsime göre değişir: ilkbaharda yeşil bitki kısımları, yaz sonu ve sonbaharda olgunlaşan tohumlar daha önemli hale gelir. Civcivlerin ilk gelişme döneminde ise böcekler ve diğer küçük omurgasızlar protein açısından önemli yer tutar; büyüdükçe beslenmeleri giderek erişkinlerin bitkisel ağırlıklı diyetine yaklaşır. Çekirge gibi iri böcekler fırsat bulunduğunda erişkinler tarafından da tüketilebilir.